Codzienne wybory a klimat, zanieczyszczenie, zużycie zasobów Zmiany klimatu, zanieczyszczone powietrze i woda, góry śmieci – to nie tylko efekt działań wielkich firm i rządów. Mają na nie wpływ także codzienne decyzje zwykłych ludzi, w tym uczniów. Etyka pyta, jak powinniśmy postępować, wiedząc, że nasze wybory wpływają na planetę i innych ludzi.
Klimat, zanieczyszczenie, zasoby – o co chodzi Klimat to ogólny obraz pogody w danym regionie lub na całej Ziemi w długim czasie. Obecne ocieplenie klimatu jest w dużej mierze spowodowane działalnością człowieka, głównie emisją gazów cieplarnianych (np. dwutlenku węgla).
Zanieczyszczenie to wprowadzanie do środowiska substancji lub odpadów, które mu szkodzą – np. spaliny samochodowe, plastik w morzach, ścieki.
Zasoby to to, z czego korzystamy:
surowce nieodnawialne (węgiel, ropa, gaz), surowce odnawialne (drewno, woda, wiatr, słońce), przestrzeń, czyste powietrze, gleba.
Zużycie zasobów oznacza, że wykorzystujemy je szybciej, niż natura potrafi je odtworzyć.
Codzienne wybory, które mają znaczenie Nasze codzienne decyzje mogą zwiększać lub zmniejszać emisje, zanieczyszczenia i zużycie zasobów.
Sposób przemieszczania się wybór samochodu zamiast pójścia pieszo lub jazdy rowerem – więcej spalin i zużytego paliwa, podwożenie jednego ucznia osobnym autem – większy ślad węglowy niż wspólny dojazd kilku osób lub autobus, częste krótkie przejazdy samochodem – bardziej obciążają powietrze niż rzadziej, ale rozsądnie planowane trasy.
Korzystanie z energii w domu i w szkole zostawianie włączonego światła i sprzętów – większe zużycie prądu, często z elektrowni węglowych, niepotrzebne ładowanie urządzeń (telefon, laptop) – zwiększa zużycie energii i skraca żywotność sprzętu, zbyt wysoka temperatura zimą lub bardzo niska latem (klimatyzacja) – większe zużycie energii na ogrzewanie i chłodzenie.
Jedzenie i zakupy częste kupowanie fast foodów, słodyczy, napojów w plastiku – więcej odpadów i transportu, marnowanie jedzenia (wyrzucanie przeterminowanego, nietkniętych porcji) – zmarnowane zasoby: woda, energia, praca ludzi, kupowanie wielu tanich, szybko psujących się rzeczy – większa produkcja śmieci i zużycie surowców.
Odpady i plastik jednorazowe reklamówki, kubki, sztućce – więcej plastiku, który długo się rozkłada, brak segregacji odpadów – trudniej je przetworzyć i zużyć ponownie, wyrzucanie śmieci do lasu, nad rzekę – zanieczyszczenie przyrody, zagrożenie dla zwierząt.
Cyfrowe życie Korzystanie z internetu i urządzeń też ma wpływ na środowisko (serwery zużywają energię).
ciągłe streamingowanie filmów w wysokiej jakości bez potrzeby, częsta wymiana telefonu, choć stary nadal działa, trzymanie zbędnych danych w chmurze – wszystko to pośrednio zwiększa zużycie energii.
Wymiar etyczny: odpowiedzialność i sprawiedliwość Z etycznego punktu widzenia ważne są pytania:
czy mamy prawo żyć wygodnie kosztem przyszłych pokoleń, czy jest sprawiedliwe, że skutki naszych działań najmocniej odczuwają ludzie, którzy najmniej się do nich przyczynili (np. mieszkańcy biedniejszych krajów dotkniętych suszami, powodziami), jaka jest nasza odpowiedzialność za wspólne dobro, jakim jest Ziemia.
Codzienne wybory stają się wtedy decyzjami moralnymi: dotyczą dobra innych ludzi i innych istot, a nie tylko nas samych.
Co może zrobić ósmoklasista Jako uczeń nie decydujesz o pracy elektrowni czy wielkich fabryk, ale możesz:
chodzić pieszo lub jeździć rowerem, gdy to możliwe, korzystać z komunikacji zbiorowej zamiast prosić o podwózkę autem przy każdej okazji, gasić światło i wyłączać ładowarki, gdy ich nie używasz, nie wymieniać sprzętów elektronicznych, jeśli nadal działają, kupować mniej, ale lepszej jakości (rzadziej, a na dłużej), ograniczać jednorazowe opakowania, używać własnej butelki i torby, planować posiłki tak, by nie wyrzucać jedzenia, segregować śmieci i nie śmiecić w miejscach publicznych, brać udział w akcjach sprzątania okolicy, sadzenia drzew, edukacyjnych projektach klimatycznych.
To drobne decyzje, ale powtarzane codziennie przez wiele osób realnie wpływają na klimat, zanieczyszczenie i zużycie zasobów.
Podsumowanie Codzienne wybory dotyczą nie tylko naszej wygody, ale też klimatu, czystości środowiska i zasobów Ziemi. Z perspektywy etyki ważne jest pytanie, jak korzystać z tych zasobów odpowiedzialnie: tak, by nie szkodzić innym ludziom, zwierzętom i przyszłym pokoleniom. Świadome decyzje ósmoklasisty są częścią większej, globalnej odpowiedzialności za wspólną planetę.