Ignacy Krasicki – „Szczur i kot” Informacje podstawowe Autor: Ignacy Krasicki Epoka: oświecenie Rodzaj literacki: epika (miniopowieść wierszowana) Gatunek: bajka epigramatyczna (bardzo krótka, z mocną puentą i morałem). Tematy: próżność, pycha, złudna pewność siebie, nagła kara za brak rozsądku.

Skrócona fabuła Szczur znajduje się w kościele, podczas nabożeństwa, i siada wysoko – przy ołtarzu. Widzi dym kadzidła i w swojej pysze uznaje, że to jemu oddaje się cześć. Zachwycony sobą, wdycha dym i czuje się ważny, jakby był kimś wyjątkowym.

Wtedy nagle pojawia się kot, błyskawicznie dopada szczura i go zjada. Okazuje się, że szczur, zajęty własną „wielkością”, stracił czujność i nie zauważył zagrożenia.

Najważniejsi bohaterowie Szczur – zarozumiały, próżny, naiwny; myli pozory z prawdą i przez to ginie. Kot – drapieżnik, symbol realnego zagrożenia i bezwzględnej konsekwencji; kończy historię mocną puentą.

Miejsce i czas akcji Miejsce: kościół / okolice ołtarza (sceneria kontrastuje z brutalnym finałem). Czas: msza (nieokreślone „tu i teraz”, typowe dla bajki).

Morał i sens Pycha i zachwyt nad sobą oślepiają – człowiek (tu: szczur) przestaje widzieć zagrożenia. Nie wolno brać wszystkiego za dowód własnej wielkości; łatwo pomylić pozory z rzeczywistością. Nawet w miejscu, które wydaje się „bezpieczne” i podniosłe, trzeba zachować rozsądek i czujność.