Wydarzenia przedstawione w utworze rozgrywają się w zaświatach, w przestrzeni nieba, która na prośbę głównej bohaterki została upodobniona do ziemskiego Czarnolasu. Czas akcji obejmuje okres po śmierci Urszuli Kochanowskiej (zmarłej w XVI wieku), od momentu jej przybycia przed oblicze Boga aż po pełne napięcia oczekiwanie na spotkanie z najbliższymi.
Główni bohaterowie Urszula Kochanowska – zmarła córka Jana Kochanowskiego, pełniąca rolę podmiotu lirycznego. Mimo bardzo młodego wieku, wypowiada się w sposób dojrzały i świadomy, choć wciąż cechuje ją dziecięca tęsknota za rodzicami oraz przywiązanie do ziemskiego domu. Bóg – stwórca przedstawiony jako gospodarz niebios, który wykazuje się empatią wobec dziewczynki. Spełnia jej prośbę o odtworzenie czarnolaskiego domostwa i obiecuje nadejście rodziców, jednak ostatecznie staje się przyczyną jej rozczarowania.
Zarys najważniejszych wydarzeń fabularnych Po przybyciu do nieba Urszula spotyka się z Bogiem, przed którym wyznaje swój lęk i zagubienie. Na pytanie stwórcy o to, co uczyniłoby ją szczęśliwą, dziewczynka prosi o dom identyczny z tym, który pozostawiła w Czarnolesie. Bóg przychyla się do tej prośby, stwarzając znajome wnętrza, sprzęty i roślinność, a także zapowiada rychłe przybycie jej rodziców. Urszula, pełna nadziei, spędza czas na sprzątaniu, nakrywaniu do stołu i przygotowywaniu się do wizyty rodziny. Zmęczona czuwaniem, zasypia w najpiękniejszej sukience, aż nagle budzą ją upragnione kroki i pukanie do drzwi. Dziewczynka zrywa się z radością, przekonana o nadejściu ojca i matki, jednak po otwarciu drzwi z bolesnym zawodem odkrywa, że gościem jest jedynie Bóg.
Najważniejsze tematy i problemy poruszane w utworze Wizja życia pośmiertnego – utwór stanowi polemikę (dyskusję) z tradycyjną, optymistyczną wizją nieba przedstawioną w „Trenach” Kochanowskiego. Leśmian sugeruje, że śmierć nie uwalnia od ludzkich emocji i tęsknot. Relacja między człowiekiem a Bogiem – tekst ukazuje kryzys wiary; Bóg nie potrafi zastąpić człowiekowi ziemskich więzi, a jego obecność okazuje się niewystarczająca w obliczu braku miłości bliskich. Przywiązanie do ziemskości – głównym problemem jest niemożność odnalezienia szczęścia w rajskiej doskonałości, gdy brakuje w niej elementów ludzkiej, doczesnej rzeczywistości. Rozczarowanie i samotność – wiersz obrazuje tragizm jednostki, która czuje się wyobcowana nawet w niebie, a obietnice boskie nie przynoszą jej ukojenia.
Dominujące emocje i refleksje Utwór budzi w czytelniku głębokie współczucie wobec osamotnionej dziewczynki oraz poczucie egzystencjalnego smutku. Początkowa atmosfera baśniowości i nadziei zostaje brutalnie przerwana przez pesymistyczną puentę. Lektura skłania do refleksji nad siłą ludzkich uczuć, które okazują się potężniejsze niż obietnica wiecznej błogości. Wykorzystanie archaizacji języka nadaje całości powagę i dostojeństwo, potęgując jednocześnie wrażenie dystansu między oczekiwaniami bohaterki a boską rzeczywistością.
Aktualność utworu Problematyka lęku przed rozłąką z najbliższymi oraz pytania o kształt życia po śmierci i wystarczalność religijnego pocieszenia w obliczu straty pozostają uniwersalnymi dylematami każdego człowieka.