Kluczowe pojęcia Trybunał Konstytucyjny – organ orzekający o zgodności aktów prawnych i ich przepisów z Konstytucją. Kontrola prewencyjna – sprawdzenie zgodności ustawy z Konstytucją przed jej podpisaniem przez Prezydenta. Kontrola następcza – badanie przepisów, które już weszły w życie i obowiązują w systemie prawnym. Ostateczność orzeczeń – cecha wyroków Trybunału oznaczająca, że nie można się od nich odwołać do żadnego innego organu.
Wniosek Prezydenta w trybie kontroli prewencyjnej (Art. 122 ust. 3) Prezydent RP ma prawo skierować uchwaloną ustawę do Trybunału Konstytucyjnego przed jej podpisaniem. Jest to alternatywa dla weta lub bezpośredniego podpisania aktu. Jeśli Trybunał uzna ustawę za zgodną z Konstytucją, Prezydent nie może już odmówić jej podpisania. W przypadku stwierdzenia niezgodności części przepisów, Prezydent może podpisać ustawę z ich pominięciem lub zwrócić ją Sejmowi do poprawki. Jeśli jednak Trybunał uzna całą ustawę za sprzeczną z Konstytucją, akt ten ostatecznie upada i nie może zostać podpisany.
Podmioty uprawnione do kontroli następczej (Art. 191 ust. 1) Wnioski o zbadanie zgodności z Konstytucją ustaw, które już obowiązują, mogą składać podmioty wymienione w ustawie zasadniczej. Prawo to przysługuje m.in. Prezydentowi RP, Marszałkom Sejmu i Senatu, Prezesowi Rady Ministrów, grupie 50 posłów lub 30 senatorów oraz Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Wniosek w tym trybie inicjuje postępowanie mające na celu usunięcie z systemu prawnego przepisów naruszających hierarchię źródeł prawa.
Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (Art. 190 ust. 1 i 3) Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie wiążącą i są ostateczne. Oznacza to, że muszą ich przestrzegać wszyscy obywatele oraz wszystkie organy władzy. Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją traci moc obowiązującą. Zazwyczaj następuje to z dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, choć Trybunał może wyznaczyć inny termin utraty mocy prawnej przepisu (odroczenie), aby uniknąć luki prawnej w ważnych dziedzinach życia społecznego.
Zapamiętaj Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne i powszechnie wiążące, a przepis uznany za sprzeczny z Konstytucją zostaje trwale usunięty z systemu prawnego.