Prezydentura Władysława Raczkiewicza i umowa paryska Po internowaniu najwyższych władz II Rzeczypospolitej w Rumunii we wrześniu 1939 roku, konieczne stało się odtworzenie struktur państwowych we Francji, gdzie przebywali przedstawiciele polskiej opozycji politycznej. Podstawą prawną tych działań była Konstytucja kwietniowa z 1935 roku, która umożliwiała zachowanie ciągłości władzy w warunkach wojennych.

Objęcie urzędu przez Władysława Raczkiewicza 30 września 1939 roku internowany prezydent Ignacy Mościcki, korzystając z art. 24 konstytucji, zrzekł się urzędu i wyznaczył na swojego następcę Władysława Raczkiewicza. Nowy prezydent, przebywający w Paryżu, tego samego dnia złożył przysięgę w Ambasadzie RP. Raczkiewicz był politykiem sanacyjnym, ale akceptowalnym dla opozycji, co miało ułatwić budowę rządu jedności narodowej. Jego pierwszą decyzją było powołanie na stanowisko premiera i Naczelnego Wodza generała Władysława Sikorskiego, co uspokoiło nastroje wśród polityków niechętnych obozowi piłsudczykowskiemu.

Umowa paryska i samoograniczenie władzy Konstytucja kwietniowa przyznawała prezydentowi bardzo szerokie uprawnienia (tzw. prerogatywy), co budziło sprzeciw środowisk opozycyjnych tworzących nowy rząd. Aby zażegnać konflikt, 30 listopada 1939 roku doszło do zawarcia politycznego kompromisu, zwanego umową paryską. Na jej mocy prezydent Raczkiewicz zobowiązał się, że nie będzie wykorzystywał swoich konstytucyjnych uprawnień bez wcześniejszego uzgodnienia z premierem Sikorskim. Dotyczyło to m.in. mianowania ministrów, rozwiązywania organów przedstawicielskich czy wydawania dekretów.

Umowa paryska nie była aktem prawnym zmieniającym konstytucję, lecz dżentelmeńskim porozumieniem politycznym. W praktyce zmieniła ona ustrój władz na uchodźstwie z prezydenckiego na parlamentarno-gabinetowy, przesuwając realny środek decyzyjny w ręce premiera Sikorskiego. Stała się fundamentem współpracy różnych sił politycznych (Stronnictwa Narodowego, Stronnictwa Pracy, PPS i Stronnictwa Ludowego) w walce o odzyskanie niepodległości.