z ()
symbol (1.1) zepto-, przedrostek oznaczający 10-21 wartości modyfikowanej jednostki (1.2) trzecia ze współrzędnych w kartezjańskim układzie współrzędnych dla przestrzeni trójwymiarowych (1.3) zmienna rzeczywista, symbol używany zwłaszcza, gdy symbole x i y oznaczają inne zmienne (1.4) zmienna zespolona (1.5) w międzynarodowym alfabecie fonetycznym: spółgłoska szczelinowa dziąsłowa dźwięczna
(1.3) (1.5)
z ()
(1) , (2) przed słowami rozpoczynającymi się głoską dźwięczną; przed słowami rozpoczynającymi się głoską bezdźwięczną; tworzy sylabę z pierwszą sylabą następnego słowa; zobacz też: uwagi poniżej;
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) trzydziesta litera polskiego alfabetu; przyimek (2.1) …wskazujący punkt początku ruchu (2.2) …wskazujący źródło (2.3) …wskazujący okres (2.4) …wskazujący składnik, materiał (2.5) …wskazujący przyczynę (2.6) …wskazujący miejsce znajdowania się (2.7) …wskazujący na cel wykonywania czynności (2.8) …opisujący związek (2.9) …wskazujący zawartość (2.10) …wskazujący towarzystwo partykuła (3.1) …poprzedzająca liczbę lub określenie czasu, oznaczająca ich przybliżenie
(2.1) Samolot z Kopenhagi do Gdańska leci tylko 50 minut. (2.2) Wszystkie te informacje pochodzą z Internetu. (2.3) Kupiłam sobie broszę z XV wieku. (2.4) Ugotowałem zupę z jarzyn. (2.5) Zwierzę wyło z tęsknoty. (2.7) Człowiek wykonuje czynności z jajkiem. (2.8) Żyli jak kot z psem. (2.9) Przysłano mi kopertę z białym proszkiem. (3.1) Daj mi z dziesięć złotych na te zakupy.
(2.1-6) z + (kogoś / czegoś) (2.7-10) z + (kimś / czymś)
(2.1-6, 2.8-10) ze (3.1) ze, mniej więcej, około
(2.8-10) bez
od A do Z • z reguły
(2.1-6) zredukowana postać Witold Mańczak, O zjawisku, które w tekstach polskich występuje w ponad 60% wyrazów, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” nr 29/2015, s. 66.
(1.1) (2.1-7) i (3.1) przyjmują formę ze, jeśli słowo następujące po przyimku zaczyna się zbitką spółgłosek, zwłaszcza zawierającą z, , ź, s, ś lub sz (sybilanty)
albański: (2.1) nga; (2.2) nga; (2.3) nga; (2.4) nga; (2.5) nga; (2.6) nga; (2.7) me; (2.8) me; (2.9) me; (2.10) me amerykański język migowy: (1.1) angielski: (2.1) from; (2.2) from; (2.3) from; (2.5) from, of; (2.8) with; (2.9) with; (2.10) with; (3.1) about arabski: (2.1) من (min); (2.8) مع (máʕa), بـ (bi-) białoruski: (2.1) з bułgarski: (2.1) от; (2.2) от; (2.3) от; (2.4) от; (2.5) от; (2.6) от; (2.8) с, със; (2.9) с, със; (2.10) с, със chiński standardowy: (1.1) 出 (chū), 从 (cóng), 下 (xià); (2.8) 跟 (gēn), 和 (hé); (2.10) 跟 (gēn), 和 (hé) czeski: (2.1) s czukocki: (2.8) рээн; (2.9) рээн dolnołużycki: (2.1) z, ze dungański: (2.1) гын duński: (2.1) fra; (2.2) fra; (2.3) fra; (2.5) af; (2.8) med; (2.9) med esperanto: (2.1) el; (2.2) el; (2.3) el; (2.4) el; (2.5) el; (2.6) el; (2.8) kun; (2.9) kun; (2.10) kun francuski: (2.1) de; (2.2) de; (2.3) de; (2.4) de, en; (2.5) de; (2.8) avec; (2.9) avec hawajski: (2.9) me; (3.1) me hebrajski: (2.1) מן (min); (2.2) מן (min); (2.3) מן (min); (2.5) מן (min); (2.8) עם (im); (2.9) עם (im); (2.10) עם (im) hiszpański: (2.1) de; (2.2) de; (2.3) de; (2.4) de; (2.5) de; (2.8) con; (2.9) con interlingua: (2.10) con japoński: (2.1) から (kara); (2.2) から (kara); (2.4) から (kara) jidysz: (2.5) פֿון וועגן (fun wegn); (3.1) קעגן (kegn) joruba: (2.8) pẹ̀lú kaszubski: (2.1) z kornijski: (2.1) a; (2.2) a litewski: (1.1) iš, nuo; (2.8) su lombardzki: (2.8) cun łaciński: (2.8) cum niderlandzki: (1.1) met niemiecki: (2.1) aus, von; (2.2) aus, von; (2.3) aus, von; (2.4) aus; (2.5) aus, vor; (2.7) mit; (2.8) mit; (2.9) mit; (2.10) mit norweski (nynorsk): (2.2) frå nowogrecki: (2.1) από; (2.2) από; (2.3) από; (2.4) από; (2.5) από; (2.8) με, μαζί; (2.9) με, μαζί nowopruski: (1.1) iz; (2.1) iz; (2.2) iz; (2.3) iz; (2.4) iz; (2.5) iz; (2.6) iz; (2.7) sēn, sen; (2.8) sēn, sen; (2.9) sēn, sen; (2.10) sēn, sen polski język migowy: portugalski: (2.1) de; (2.8) com; (2.9) com; (2.10) com rosyjski: (2.1) из; (2.4) из; (2.8) с; (2.9) с; (2.10) с rumuński: (2.1) din; (2.2) din; (2.3) din; (2.4) din; (2.8) cu; (2.9) cu staroangielski: (2.8) and szwabski: (2.1) ouß; (2.2) ouß szwedzki: (2.1) från, ifrån; (2.2) från, ifrån; (2.3) från, ifrån tagalski: (2.2) sa; (2.10) kasama ukraiński: (1.1) з, зі wilamowski: (2.8) myt; (2.9) myt; (2.10) myt włoski: (2.1) di, da; (2.8) con; (2.9) con; (2.10) con
z ()
odpowiednik arabski: ظ, ض, ذ
litera (1.1) z, minuskuła dwudziestej szóstej litery alfabetu afrykanerskiego
(1.1) majuskuła: Z; nazwa litery: set
(1.1) występuje w zapożyczeniach z innych języków oraz w wyrazach dźwiękonaśladowczych (1.1)
z ()
, ,
litera (1.1) dwudziesta szósta litera angielskiego alfabetu, nazywana zed (poza USA i Filipinami) lub zee (w USA i na Filipinach)
(1.1) z; z's
(1.1)
z ()
przyimek (1.1) z, ze
(1.1) Tisíce Němců z bývalé NDR, kteří nemají práci, hledají zaměstnání v Polsku. → Tysiące Niemców z byłej NRD, którzy nie mają pracy, szukają zatrudnienia w Polsce. (z Internetu)
z ()
przyimek, wyrażający… (1.1) związek, wspólnotę (1.2) sposób, narzędzie, środek (łącznie z narzędnikiem) (1.3) atrybut, cechę
(1.1) Bramborska granicujo z Pólskeju → Brandenburgia graniczy z Polską (1.2) z nožom kšajaś → kroić nożem (1.3) kokot z cerwjenym pjerom. → Kogut z czerwonym piórkiem.
przed wyrazami zaczynającymi się od spółgłosek syczących oraz niektórymi połączeniami spółgłoskowymi przybiera formę ze
z ()
litera (1.1) …nie wchodząca w skład alfabetu farerskiego, jednak występująca sporadycznie w wyrazach zapożyczonych z języków obcych, Zeus
frá a til z
(1.1)
z ()
przyimek (1.1) z
z ()
dialekt wschodni , dialekt zachodni fonem:
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) litera dwudziesta szósta, czyli ostatnia, litera alfabetu katalońskiego, minuskuła litery Z
(1.1) zeta
z ()
litera (1.1) minuskuła trzydziestej pierwszej litery alfabetu litewskiego
(1.1) majuskuła Z
(1.1)
z ()
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) z (litera, czterdziesty piąty znak słowackiego alfabetu) przyimek (2.1) z, ze
(2.1) vyjsť z domu
od a do z / od a po z
(1.1)
z ()
rzeczownik (1.1) minuskuła trzydziestej dziewiątej litery alfabetu węgierskiego
(1.1)
z ()
litera (1.1) minuskuła dwudziestej szóstej (ostatniej) litery alfabetu zuluskiego
(1.1) majuskuła: Z