się

się ()

, ,

zaimek zwrotny (1.1) …używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków (1.2) …używany jako forma bezosobowa (1.3) …używany dla oznaczenia zbiorowości wykonującej czynność

(1.1-3) opis polskich zaimków na stronie aneksu

(1.1) Krzysztof poruszył się przez sen. (1.1) Anna się umyła. (1.1) Dzioby wielkich ptaków drapieżnych z wiekiem coraz bardziej zakrzywiają się i na koniec wierzchnie ostrze, zagiąwszy się, dziób zamyka, i ptak z głodu umierać musi. To mniemanie gminne przyjęli niektórzy ornitologowieAdam Mickiewicz: Pan Tadeusz, objaśnienia poety do ks. IV w. 536–537.. (1.2) Robi się późno. (1.3) Mówi się, że Janek ma się ożenić z Judytą.

(1.1) siebie

, , , , , , , , i

Istnieją czasowniki (np. bać się) używane zawsze z zaimkiem się. Są również takie czasowniki, które z zaimkiem się mają zupełnie inne znaczenie niż bez niego (np. stawać oraz stawać się). Zaimek się nie powinien stać ani na początku zdania, ani na końcu (chyba że zdanie składa się z samego czasownika, np. Wypogodziło się), ani po przyimku. Najlepiej umieszczać go przed czasownikiem, można go nawet oddzielić od czasownika innymi wyrazami, np. Chciałbym się z tobą spotkać o drugiej (nie: )Słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa 2000.Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 112.. Ponieważ jest nieakcentowany, jego miejsce w zdaniu zależy od wyrazów akcentowanych. Jeśli w zdaniu występują dwa wzajemnie zależne czasowniki z zaimkiem się, jeden z zaimków należy opuścić, np. Starał się nią opiekować jak najlepiej (nie: ). W zaimku się wystąpiła nieregularna redukcja grupy nagłosowej. Jej ślad przetrwał w formie swójWitold Mańczak, O zjawisku, które w tekstach polskich występuje w ponad 60% wyrazów, „Poznańskie Spotkania Językoznawcze” nr 29/2015, s. 66..

angielski: (1.1) -self (myself / yourself / himself ); (1.2) it; (1.3) one, they, you bułgarski: (1.1) се czeski: (1.1) se dolnołużycki: (1.1) se duński: (1.1) sig (mig / mig self, dig / dig selv ) esperanto: (1.1) si francuski: (1.1) se górnołużycki: (1.1) so hiszpański: (1.1) se (me, te, se, nos, os, se) interlingua: (1.1) se islandzki: (1.1) sig (mig, þig ), -st (końcówka dla czasownika); (1.2) það + ; (1.3) man + jidysz: (1.1) זיך (zich); (1.2) עס (es); (1.3) מען / מע (me / men) kaszubski: (1.1) sã łaciński: (1.1) se macedoński: (1.1) се niderlandzki: (1.1) zich, zichzelf niemiecki: (1.1) sich (mich / dich ); (1.2) es (wird); (1.3) man norweski (bokmål): (1.1) seg (meg, deg ) rosyjski: (1.1) -ся / -сь rumuński: (1.1) se słowacki: (1.1) sa szwedzki: (1.1) sig (mig, dig ) ukraiński: (1.1) -ся, -сь wilamowski: (1.1) zyh́, zih́, śje, zich, zih włoski: (1.1) si