ὁ

ὁ ()

ho

rodzajnik (1.1) rodzajnik określony; ὁ jest formą mianownika liczby pojedynczej rodzaju męskiego w paradygmacie ὁ, ἡ, τόHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 332 zaimek wskazujący i anaforyczny; zwłaszcza u Homera (2.1) jako zaimek anaforyczny trzeciej osoby: on, ona, ono, oni, oneRichard John Cunliffe, A Lexicon of the Homeric Dialect, hasło „ὁ”, Logeion, University of ChicagoHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 1099–1101 (2.2) jako zaimek wskazujący: ten, ta, to, ci, te, tamten, tamta, tamto

(1.1, 2.1–2.2) odmiana według własnego paradygmatu rodzajnikowo-zaimkowego ὁ, ἡ, τό, o tematach ὁ-, ἁ̄-, το-: liczba pojedyncza: przypadek rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki ὁ ἡ τό τοῦ τῆς τοῦ τῷ τῇ τῷ τόν τήν τό liczba podwójna: przypadek rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki / τώ τώ τώ / τοῖν τοῖν τοῖν bardzo rzadko występują osobne formy rodzaju żeńskiego liczby podwójnej: / τά, / ταῖν. liczba mnoga: przypadek rodzaj męski rodzaj żeński rodzaj nijaki οἱ αἱ τά τῶν τῶν τῶν τοῖς ταῖς τοῖς τούς τάς τά

(1.1) καὶ ὁ Σωκράτης πρὸς ταῦτα εἶπε → i Sokrates powiedział na toKsenofont, Wspomnienia o Sokratesie 1,6,4, Scaife Viewer (1.1) ὁ δῆμος ὁ τῶν Ἀθηναίων → lud AteńczykówTukidydes, Wojna peloponeska 6,60,1, Scaife Viewer (1.1) ἦν δέ τις ἐν τῇ στρατιᾷ Ξενοφῶν Ἀθηναῖος → był zaś w wojsku pewien Ateńczyk, KsenofontKsenofont, Anabaza 3,1,4, Scaife Viewer (2.1) ὁ γὰρ νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὦρσεν → on bowiem wzniecił chorobę wśród wojskaHomer, Iliada 1,9, Scaife ATLAS (2.1) ἥρῳ Δημοδόκῳ· ὁ δʼ ἐδέξατο → bohaterowi Demodokowi; on zaś przyjąłHomer, Odyseja 8,483, Scaife ATLAS (2.1) τὴν δέ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδής → ją zaś pierwszy ze wszystkich ujrzał boski TelemachHomer, Odyseja 1,113, Scaife ATLAS (2.2) ἀλλὰ τὸ θαυμάζω → ale temu dziwię sięHomer, Odyseja 4,655, Scaife ATLAS (2.2) εἰ τό γε ἄμεινον → jeżeli to rzeczywiście lepszeHomer, Iliada 1,116, Scaife ATLAS (2.2) τῶν οὐ ἄν τι φέροις ἀνελών → spośród tamtych nie mógłbyś nic podnieść i zabraćHomer, Iliada 1,301, Scaife ATLAS

(1.1) rodzajnik może nadawać funkcję rzeczownikową przymiotnikom, imiesłowom, wyrażeniom przyimkowym, przysłówkom, bezokolicznikom, a nawet całym wyrażeniomHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 1153–1159 (1.1) ὁ σοφός → mędrzec; τὸ δίκαιον → sprawiedliwość (1.1) pozycja atrybutywna: ὁ σοφὸς ἀνήρ / ὁ ἀνήρ ὁ σοφός → mądry mężczyzna (2.1-2.2) ὁ μέν … ὁ δέ → jeden … drugi; w liczbie mnogiej οἱ μέν … οἱ δέ → jedni … drudzyHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 1106–1112 (2.1) ὁ δέ → on zaś, a on

ὅδε, οὗτοςHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 333a–b

pierwotnie zaimek wskazujący; w wyniku stopniowego osłabienia funkcji wskazującej rozwinął się w rodzajnik określony; pierwotny paradygmat służył również jako zaimek trzeciej osoby

(1.1) Formy ὁ, ἡ, οἱ i αἱ są proklitykami i jako formy rodzajnika pozostają zasadniczo bez akcentuHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, §§ 179–180. (1.1, 2.1–2.2) U Homera występują także formy τοῖο, τοῖϊν, τοί, ταί, τάων, τοῖσι, τῇσι i τῇς. (2.1-2.2) U Homera przejście od funkcji wskazującej i anaforycznej do funkcji rodzajnika jest stopniowe, dlatego w części kontekstów ścisłe rozgraniczenie tych funkcji nie jest możliwe. (2.2) U Homera liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego τῇ może być używany przysłówkowo → tam, tamtędy, do tego miejsca. Dawny paradygmat ὁ, ἡ, τό występuje u Homera również w funkcji względnej; w tej funkcji odpowiednie formy są akcentowane. Standardowym lematem zaimka względnego jest ὅςHerbert Weir Smyth, A Greek Grammar for Colleges, § 338D.