__TOC__ dexter ()
przymiotnik (1.1) po prawej stronie (z punktu widzenia noszącego tarczę a nie patrzącego na nią) rzeczownik (2.1) prawa strona tarczy herbowej (z punktu widzenia noszącego tarczę)
(1.1) sinister (2.1) sinister
dexter ()
przymiotnik (1.1) prawy, znajdujący się z prawej strony (1.2) skierowany w prawo (1.3) pomyślny, przynoszący szczęście (1.4) sprzyjający, przychylny (1.5) zręczny, wprawny, biegły
(1.1-5)
(1.1) Sub Gaio demum fratris filio secundam existimationem circa initia imperii omnibus lenociniis colligente honores auspicatus consulatum (Claudius) gessit una per duos menses, evenitque ut primitus ingredienti cum fascibus Forum praetervolans aquila dexteriore umero consideret.Gaius Svetonius Tranquillus: Divius Claudius (De vita Caesarum), liber V, 7 → Wreszcie za rządów Gajusa, syna brata, który na początku swego panowania wszelkiego rodzaju aktami łaskawości zjednywał sobie dobre imię, rozpoczął (Klaudiusz) karierę urzędniczą. Konsulat sprawował przez dwa miesiące razem z Gajusem. Wówczas zdarzył się następujący wypadek. Oto gdy Klaudiusz po raz pierwszy wchodził na forum w otoczeniu liktorów z rózgami, orzeł szybujący nad orszakiem przysiadł na jego prawym ramieniu.Swetoniusz: Boski Klaudiusz (Żywoty Cezarów), księga V, 7. (1.2) Hasdrubal omissa munitione castrorum postquam pugnandum vidit, in prima acie ante signa elephantos conlocat: circa eos laevo in cornu adversus Claudium Gallos opponit, haud tantum iis fidens quantum ab hoste timeri eos credebat: ipse dextrum cornu adversus M. Livium sibi atque Hispanis — et ibi maxime in vetere milite spem habebat — sumpsit…Titus Livius (Tytus Liwiusz): Ab Urbe Condita, liber XXVII, 48 (Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga XXVII, 48) → Hazdrubal, widząc, że musi walczyć, przerwał umacnianie obozowiska i ustawił słonie w pierwszym szeregu przed sztandarami: obok nich umieścił po lewej na skrzydle Klaudiusza naprzeciw Gallów, nie tak bardzo w nie wierząc, co licząc, że wrogowie się ich boją. Ów prawe skrzydło, naprzeciw M. Liwiusza, wyznaczył sobie i Hiszpanom — i tu ponad wszystko miał nadzieję w starych żołnierzach. (1.3) „…nec te ullae facies, non terruit ipse Typhoeus / arduus arma tenens; non te rationis egentem / Lernaeus turba capitum circumstetit anguis. / salve, vera Iovis proles, decus addite divis, / et nos et tua dexter adi pede sacra secundo.” / talia carminibus celebrant;Publius Vergilius Maro: Aeneis, liber VIII, 298-303 → „…Żadna / Postawa, nawet ogrom Tyfeusa / Orężny, strwożyć cię nie zdołał. Nawet / Wąż ów lernejski, gdy strasznie osaczył / Mrowiem łbów, nie mógł ciebie oszołomić. / Bądź pozdrowiony, prawdziwy potomku / Jowisza, chlubo niebianom dodana! / I nam, i twoim świętościom błogosław. / Zechciej stopą przyjazną nawiedzić!” / Tak wysławiają go.
(1.1) dextrum latus / cornu / cornum • dextra acies (1.3) dextrum tempus (1.4) dextrum tempus (1.5) dexter modus
(1.3) auspicatus (1.4) leavus, sinister
(1.1) laevus (1.3-4) laevus, sinister
dextra/dextera , dexterum/dextrum , dexteritas dextere, dextrorsum, dextrorsus
(1.1-5) Indo-European Lexicon ( दक्षिण (dákṣiṇa), δέκομαι, δάκτυλος, δεξιός, dakkhiṇa)