rózga ()
,
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) cienka, elastyczna, bezlistna gałązka (1.2) uderzenie rózgą (1.1) (1.3) symboliczny pęk rózg (1.1) wręczany tradycyjnie niegrzecznym dzieciom przez Świętego Mikołaja
(1.1-3)
(1.1) Brzozowe rózgi są dobre do robienia mioteł. (1.1) — Wiecie, a to moja rózga zakwitła! — krzyknęła do chodzącej Jagny. — Jaka rózga? — A tom ją ucięła w Jędrzejki, zasadziłam w piasek, trzymałam na piecu i zakwitła!Władysław Reymont Chłopi (1.2) Za gadanie na lekcji, dostawało się kiedyś od belfra rózgę po łapach. (1.2) Rózga i karność mądrość daje; ale dziecię swawolne zawstydza matkę swojęStary Testament, Przypowieści Salomona 29,15, tłum. wg Biblii Gdańskiej.. (1.3) Jacusiu, jak będziesz tak rozrabiał, to dostaniesz rózgę zamiast prezentów.
(1.1) witka, gałązka, łoza, trzcinka (1.2) bicie, chłosta, lanie
różdżkarz , różdżkarstwo , rózgi różdżka , rózeczka rózgowaty, rózgowy, różdżkarski
Czarna Rózga • Rózga Pasterza • rózga weselna • rózgi liktorskie • złota rózga przysłowia: kogo rodzice nie karzą rózgą, tego kat mieczem karze • kto folguje rózdze, nienawidzi syna swego, lecz kto go miłuje, ustawnie ćwiczy
(1.1) używane od XV w.; rozga → gałązka, młody pęd < → pęd, latorośl, młoda gałązka, restis → powróz, sznur, lina. Esencją słowa rózga było zatem „pęd odpowiedni do splatania”. W zamierzchłych czasach Słowianie używali splecionych, giętkich gałęzi jako wiązadełWiesław Boryś Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2010, s. 525.
(1.2) zwykle w „rózgi”
angielski: (1.1) rod, twig, birch, stick; switch esperanto: (1.1) vergo; (1.2) vergo francuski: (1.1) férule , verge hiszpański: (1.1) junco , varilla ; (1.2) azote kazachski: (1.1) шыбық litewski: (1.1) rykštė nowogrecki: (1.1) βέργα , βίτσα ; (1.2) ξυλιά rosyjski: (1.1) розга , прут ukraiński: (1.1) різка