wytrych ()
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy (1.1) zakrzywiony pręt zastępujący klucze, którym otwiera się zamki; (1.2) słowo, wyrażenie albo metoda umożliwiająca uniknięcie kłopotów, niepomyślnych sytuacji
(1.1-2)
(1.1) Bez wytrycha nie próbował nawet mierzyć się z zatrzaśniętymi na głucho drzwiami. (1.2) Słowo „kontrrewolucja”, pełniące w realnym socjalizmie rolę wytrychu otwierającego bramy wszelkim gwałtom ze strony władz, wprost wisiało w powietrzu.
(1.1) otwierać / otworzyć wytrychem • komplet wytrychów (1.2) słowo wytrych
(1.1)
< późn. Wyraz powstał na gruncie żargonu złodziejskiego jako żartobliwe, eufemistyczne przekształcenie imienia Dietrich (odpowiednika polskiego Teodoryk). Podobne ewolucje wyrazów oznaczających „wytrych” zaszły również w innych językach; (od imienia Jimmy) i (od imienia Grimaldo).
angielski: (1.1) pick, lockpick, picklock bułgarski: (1.1) шперц duński: (1.1) dirk esperanto: (1.1) dirko francuski: (1.1) passe-partout hiszpański: (1.1) ganzúa niemiecki: (1.1) Dietrich , Nachschlüssel norweski (bokmål): (1.1) dirk norweski (nynorsk): (1.1) dirk ukraiński: (1.1) відми́чка wilamowski: (1.1) wydryh , wytryh ; (1.2) wydryh , wytryh włoski: (1.1) grimaldello