Ustawaz dnia 5 sierpnia 2022 r.o transporcie materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, ustawę z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw oraz ustawę z dnia 23 marca 2022 r. o szczególnych regulacjach w zakresie transportu i gospodarki morskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Ograniczenia dotyczące transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną Rozdział 3 - Obowiązki operatora lotniczego Rozdział 4 - Nadawca Rozdział 5 - Wyznaczony operator pocztowy Rozdział 6 - Szkolenia Rozdział 7 - Zgłaszanie wypadków, incydentów oraz zdarzeń Rozdział 8 - Ochrona materiałów niebezpiecznych wysokiego ryzyka Rozdział 9 - Nadzór i kontrola Rozdział 10 - Opłaty Rozdział 11 - Administracyjne kary pieniężne Rozdział 12 - Zmiany w przepisach Rozdział 13 - Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy Załącznik - Wykaz naruszeń obowiązków oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa zasady prowadzenia działalności w zakresie krajowego i międzynarodowego transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną przy użyciu cywilnych statków powietrznych, przewozu materiałów niebezpiecznych przez pasażerów lub członków załóg statków powietrznych oraz organy i podmioty realizujące zadania związane z tym transportem i przewozem. Art. 2. Użyte w ustawie określenia i skróty oznaczają: 1) adres elektroniczny - adres elektroniczny w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344); 2) incydent - incydent z materiałami niebezpiecznymi w rozumieniu pkt 35 Załącznika I do rozporządzenia nr 965/2012/UE; 3) Instrukcje Techniczne - Instrukcje Techniczne w rozumieniu pkt 119 Załącznika I do rozporządzenia nr 965/2012/UE, o których mowa w Załączniku 18, udostępniane przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, łącznie z suplementami, dodatkami i erratami do tych instrukcji2)Instrukcje Techniczne są dostępne na stronie internetowej www.icao.int.; 4) instruktor - osobę, o której mowa w art. 22 ust. 1; 5) klient masowy - klienta nadającego przesyłki pocztowe na podstawie umowy o świadczenie usługi pocztowej, o której mowa w art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896), zawartej w formie pisemnej, kiedy liczba nadanych przesyłek danego rodzaju w danym roku kalendarzowym przekroczy 100 000 sztuk; 6) materiały niebezpieczne - wyroby lub substancje, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa, mienia lub środowiska naturalnego, wykazane na liście materiałów niebezpiecznych w Instrukcjach Technicznych lub sklasyfikowane zgodnie z tymi instrukcjami; 7) materiały niebezpieczne wysokiego ryzyka - materiały niebezpieczne, które mogą zostać użyte do popełnienia aktu bezprawnej ingerencji w lotnictwie cywilnym, w wyniku czego mogą nastąpić konsekwencje, o których mowa w Części 1, Rozdział 5 Instrukcji Technicznych; 8) materiały promieniotwórcze - materiały niebezpieczne zawierające izotopy radioaktywne, o których mowa w Części 2, Rozdział 7 Instrukcji Technicznych; 9) nadawca - osobę fizyczną podpisaną pod dokumentem przewozowym lub innym dokumentem towarzyszącym przesyłce; 10) niezgodność poziomu 1 - niezgodność, która stanowi bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa działalności w lotnictwie cywilnym i wymaga natychmiastowego usunięcia jej przyczyn i skutków; 11) niezgodność poziomu 2 - niezgodność: a) która może doprowadzić do niezgodności poziomu 1 albo trwale obniżyć bezpieczeństwo działalności w lotnictwie cywilnym lub utrudnić spełnienie wymagań bezpieczeństwa działalności w lotnictwie cywilnym i wymaga usunięcia jej przyczyn i skutków w terminie określonym w programie naprawczym albo w protokole kontroli, zatwierdzonym przez Prezesa Urzędu, b) o charakterze systemowym, która trwale obniża lub utrudnia spełnienie wymagań działalności w lotnictwie cywilnym innych niż dotyczące bezpieczeństwa i wymaga usunięcia jej przyczyn i skutków w terminie określonym w programie naprawczym albo w protokole kontroli, zatwierdzonym przez Prezesa Urzędu; 12) opakowanie zbiorcze - konstrukcję użytą przez jednego nadawcę w celu umieszczenia jednej lub większej liczby przesyłek i utworzenia jednej przesyłki, aby usprawnić jej obsługę i rozmieszczenie ładunków; 13) operator lotniczy - podmiot, inny niż wyznaczony operator pocztowy, który eksploatuje lub oferuje eksploatację statku powietrznego; 14) państwo pochodzenia - państwo, na którego terytorium po raz pierwszy załadowano przesyłkę na pokład statku powietrznego; 15) podwykonawca - podmiot, inny niż operator lotniczy i wyznaczony operator pocztowy, który świadczy usługi w zakresie transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną na rzecz lub w imieniu operatora lotniczego; 16) Prezes Urzędu - Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego; 17) przesyłka - przesyłkę w rozumieniu rozdziału 1 Załącznika 18; 18) rozporządzenie nr 965/2012/UE - rozporządzenie Komisji (UE) nr 965/2012 z dnia 5 października 2012 r. ustanawiające wymagania techniczne i procedury administracyjne odnoszące się do operacji lotniczych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008 (Dz. Urz. UE L 296 z 25.10.2012, str. 1, z późn. zm.)3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 227 z 24.08.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 23 z 28.01.2014, str. 27, Dz. Urz. UE L 28 z 31.01.2014, str. 17, Dz. Urz. UE L 123 z 24.04.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 24 z 30.01.2015, str. 5, Dz. Urz. UE L 106 z 24.04.2015, str. 18, Dz. Urz. UE L 206 z 01.08.2015, str. 21, Dz. Urz. UE L 330 z 16.12.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 198 z 23.07.2016, str. 13, Dz. Urz. UE L 350 z 22.12.2016, str. 126, Dz. Urz. UE L 55 z 02.03.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 145 z 08.06.2017, str. 26, Dz. Urz. UE L 235 z 13.09.2017, str. 32, Dz. Urz. UE L 71 z 14.03.2018, str. 1, Dz. Urz. UE L 188 z 25.07.2018, str. 3, Dz. Urz. UE L 326 z 20.12.2018, str. 53, Dz. Urz. UE L 228 z 04.09.2019, str. 106, Dz. Urz. UE L 229 z 05.09.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 230 z 06.09.2019, str. 10, Dz. Urz. UE L 176 z 05.06.2020, str. 11, Dz. Urz. UE L 259 z 10.08.2020, str. 10, Dz. Urz. UE L 416 z 11.12.2020, str. 24, Dz. Urz. UE L 229 z 29.06.2021, str. 3, Dz. Urz. UE L 282 z 05.08.2021, str. 5 oraz Dz. Urz. UE L 450 z 16.12.2021, str. 21.; 19) transport materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną - każde przemieszczenie materiałów niebezpiecznych wykonywane na podstawie dokumentu przewozowego lub innego dokumentu towarzyszącego przesyłce, uwzględniające postoje wymagane podczas tego przemieszczenia oraz czynności związane z tym przemieszczeniem i postojami; 20) ustawa - Prawo lotnicze - ustawę z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1235); 21) wypadek - wypadek z materiałami niebezpiecznymi w rozumieniu pkt 34 Załącznika I do rozporządzenia nr 965/2012/UE; 22) wyznaczony operator pocztowy - operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; 23) Załącznik 18 - Załącznik 18 „Bezpieczny transport materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną” do Konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, sporządzonej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. (Dz. U. z 1959 r. poz. 212, z późn. zm.4)Zmiany wymienionej umowy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1959 r. poz. 214, z 1963 r. poz. 137 i 138, z 1969 r. poz. 210 i 211, z 1976 r. poz. 130, 131, 188, 189, 227 i 228, z 1984 r. poz. 199 i 200, z 2000 r. poz. 446 i 447, z 2002 r. poz. 527 i 528, z 2003 r. poz. 700 i 701 oraz z 2012 r. poz. 368, 369, 370 i 371.); 24) zdarzenie - przypadek ukrytego, niezgłoszonego lub błędnie zgłoszonego materiału niebezpiecznego transportowanego lub przewożonego przez pasażera lub członka załogi statku powietrznego drogą powietrzną. Art. 3. 1. Do prowadzenia działalności w zakresie krajowego i międzynarodowego transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną przy użyciu cywilnych statków powietrznych, w szczególności do obowiązków podmiotów wykonujących czynności związane z tym transportem, oraz do przewozu materiałów niebezpiecznych przez pasażerów lub członków załóg statków powietrznych stosuje się Załącznik 18 i Instrukcje Techniczne z uwzględnieniem przepisów ustawy. 2. Jeżeli przepisy odpowiednio Załącznika 18 lub Instrukcji Technicznych zobowiązują „właściwą władzę”, „władzę krajową” lub „odpowiednią władzę” do wykonywania odpowiednich czynności administracyjnych w sprawie transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną, czynności te wykonuje: 1) Minister Obrony Narodowej - w przypadku lotów, o których mowa w art. 66a ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo lotnicze; 2) Prezes Państwowej Agencji Atomistyki - w przypadku transportu materiałów promieniotwórczych; 3) Prezes Urzędu - w pozostałych przypadkach. Art. 4. 1. Minister Obrony Narodowej udziela zgody na wykonanie przez cywilny statek powietrzny lotu, o którym mowa w art. 66a ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo lotnicze, z materiałami niebezpiecznymi, uwzględniając potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa oraz ochronę informacji niejawnych, jeżeli taki lot nie spowoduje bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa lotów i będzie wykonywany z zachowaniem wymagań określonych w przepisach ustawy. 2. Minister Obrony Narodowej może upoważnić kierownika jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej właściwej w zakresie służby ruchu lotniczego do udzielenia lub odmowy udzielenia zgody. 3. Minister Obrony Narodowej albo upoważniony kierownik jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej właściwej w zakresie służby ruchu lotniczego udziela albo odmawia udzielenia zgody w terminie 14 dni od dnia otrzymania kompletnego wniosku. 4. Wniosek zawiera: 1) firmę wnioskodawcy, jego siedzibę i adres, numer telefonu i adres elektroniczny, a w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - imię i nazwisko, adres zamieszkania, rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości, numer telefonu i adres elektroniczny; 2) typ statku powietrznego, którym ma być wykonywany lot, oraz jego znaki rozpoznawcze i znaki wywoławcze; 3) liczbę pasażerów na pokładzie statku powietrznego oraz ich dane - imię i nazwisko, adres zamieszkania, rodzaj, serię i numer dokumentu tożsamości; 4) dane lotniska wojskowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) datę i czas lądowania statku powietrznego; 6) datę i czas startu statku powietrznego do dalszego lotu; 7) cel lądowania lub postoju statku powietrznego; 8) datę, czas i miejsce przekroczenia granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej (wlot i wylot statku powietrznego); 9) dane lotniska wylotu i lotniska docelowego; 10) nazwę instytucji wojskowej koordynującej lub realizującej transport materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną oraz dane kontaktowe tej instytucji, jeżeli można wskazać instytucję wojskową, która koordynuje lub realizuje taki transport; 11) potwierdzenie uzyskania zezwolenia na wstęp na teren jednostki wojskowej - w przypadku potrzeby opuszczenia statku powietrznego przez załogę; 12) wykaz materiałów niebezpiecznych, ich ilość oraz sposób pakowania opisany zgodnie z Częścią 3 Instrukcji Technicznych; 13) numer identyfikacyjny Narodów Zjednoczonych (numer UN) materiału niebezpiecznego; 14) prawidłową nazwę przewozową materiału niebezpiecznego zgodną z Instrukcjami Technicznymi; 15) klasę i podklasę materiału niebezpiecznego; 16) liczbę i rodzaj opakowania; 17) firmę i adres podmiotu nadającego materiał niebezpieczny, a w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - imię i nazwisko oraz adres zamieszkania; 18) potwierdzenie, że na pokładzie statku powietrznego nie ma aparatury rozpoznawczej, a jeżeli taka aparatura znajduje się na pokładzie statku powietrznego - zapewnienie, że nie jest aktywna. 5. Zgodę albo odmowę udzielenia zgody sporządza się w formie pisemnej. 6. Zgodę albo odmowę udzielenia zgody doręcza się w postaci papierowej albo za pomocą telefaksu, a w przypadku gdy wnioskodawca wskaże taki adres do doręczeń - na adres elektroniczny. 7. O udzieleniu zgody Minister Obrony Narodowej lub upoważniony kierownik jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej właściwej w zakresie służby ruchu lotniczego niezwłocznie zawiadamia Prezesa Urzędu w celu umożliwienia realizacji zadań, o których mowa w rozdziale 9. 8. W przypadku wykonywania lotu, o którym mowa w art. 66a ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo lotnicze, z materiałami niebezpiecznymi, przepis art. 207 ustawy - Prawo lotnicze stosuje się. Rozdział 2 Ograniczenia dotyczące transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną Art. 5. Zezwala się na transport drogą powietrzną materiałów niebezpiecznych, których taki transport zgodnie z pkt 4.2 Załącznika 18 oraz z Częścią 1 Instrukcji Technicznych jest zakazany, pod warunkiem uzyskania: 1) zatwierdzenia Prezesa Urzędu - zgodnie z pkt 2.1.2 Załącznika 18 oraz z Częścią 1, Rozdział 1 Instrukcji Technicznych albo 2) odstępstwa Prezesa Urzędu - zgodnie z pkt 2.1.3 Załącznika 18 oraz z Częścią 1, Rozdział 1 Instrukcji Technicznych, albo 3) zatwierdzenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki - zgodnie z pkt 2.1.2 Załącznika 18 oraz z Częścią 1, Rozdział 1 Instrukcji Technicznych - w przypadku transportu materiałów promieniotwórczych. Art. 6. 1. Zatwierdzenie, o którym mowa w art. 5 pkt 1, jest udzielane na wniosek zainteresowanego podmiotu na czas nieokreślony albo na okres 30 dni. 2. Wniosek zawiera: 1) firmę wnioskodawcy, jego siedzibę i adres, a w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - imię i nazwisko oraz adres zamieszkania; 2) określenie przedmiotu zatwierdzenia; 3) określenie czasu, na jaki ma być udzielone zatwierdzenie; 4) uzasadnienie konieczności uzyskania zatwierdzenia. 3. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną określonych w pkt 2.1.2 Załącznika 18 oraz w Instrukcjach Technicznych, niezbędne do udzielenia wnioskowanego zatwierdzenia, a także dowód uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 42 ust. 2. 4. Prezes Urzędu, kierując się koniecznością zapewnienia bezpiecznego transportu materiałów niebezpiecznych, może zobowiązać wnioskodawcę do przedstawienia w wyznaczonym terminie dodatkowych danych i dokumentów, które potwierdzają spełnienie warunków transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną. 5. Wniosek oraz dane i dokumenty, o których mowa w ust. 3 i 4, mogą być składane w języku polskim lub w języku angielskim. Dokumenty, o których mowa w ust. 3 i 4, mogą być składane w formie kopii. 6. Prezes Urzędu udziela zatwierdzenia, o którym mowa w art. 5 pkt 1, jeżeli zostały spełnione warunki określone w pkt 2.1.2 Załącznika 18 oraz w Instrukcjach Technicznych oraz wymagania określone w ust. 2-5. Art. 7. 1. Prezes Urzędu udziela albo odmawia udzielenia zatwierdzenia, o którym mowa w art. 5 pkt 1, w drodze decyzji administracyjnej, w terminie 30 dni od dnia otrzymania kompletnego wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1. 2. W wezwaniu do uzupełnienia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1, Prezes Urzędu wskazuje termin uzupełnienia braków. W przypadku niecierpiącym zwłoki treść wezwania może zostać ogłoszona ustnie i utrwalona w aktach sprawy w formie adnotacji. 3. Prezes Urzędu cofa zatwierdzenie, o którym mowa w art. 5 pkt 1, w drodze decyzji administracyjnej, w przypadku stwierdzenia w protokole kontroli niezgodności poziomu 1 oraz w przypadku, o którym mowa w art. 39 ust. 1. 4. Decyzje, o których mowa w ust. 1 i 3, podlegają natychmiastowemu wykonaniu. 5. W sprawach w przedmiocie zatwierdzenia, o którym mowa w art. 5 pkt 1, nie stosuje się przepisu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz z 2022 r. poz. 24, 974 i 1570). Art. 8. 1. Odstępstwo, o którym mowa w art. 5 pkt 2, jest udzielane na wniosek zainteresowanego podmiotu złożony w terminie nie krótszym niż 20 dni przed planowaną datą wykonania lotu. 2. Termin złożenia wniosku nie dotyczy lotów związanych z pomocą humanitarną, ratowaniem życia i zdrowia, pomocą w związku z wystąpieniem klęski żywiołowej, ochroną środowiska, obronnością państwa lub bezpieczeństwem publicznym. 3. Wniosek zawiera: 1) firmę wnioskodawcy, jego siedzibę i adres, a w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - imię i nazwisko oraz adres zamieszkania; 2) firmę, siedzibę i adres operatora lotniczego; 3) opis trasy, na której ma być wykonywany lot, wraz z planowanymi terminami i numerami lotu; 4) typ statku powietrznego, którym ma być wykonywany lot, i jego znaki rozpoznawcze; 5) wykaz materiałów niebezpiecznych, ich ilość oraz sposób pakowania opisany zgodnie z Częścią 3 Instrukcji Technicznych; 6) numer identyfikacyjny Narodów Zjednoczonych (numer UN) materiału niebezpiecznego; 7) prawidłową nazwę przewozową materiału niebezpiecznego zgodną z Instrukcjami Technicznymi; 8) klasę i podklasę materiału niebezpiecznego; 9) liczbę i rodzaj opakowania; 10) firmę i adres podmiotu nadającego materiał niebezpieczny, a w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - imię i nazwisko oraz adres zamieszkania; 11) firmę i adres odbiorcy, a w przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej - imię i nazwisko oraz adres zamieszkania; 12) uzasadnienie konieczności wykonania transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną; 13) oświadczenie, w którym wnioskodawca zapewnia, że warunki przedstawione we wniosku pozwolą na osiągnięcie bezpieczeństwa równoważnego z bezpieczeństwem, o którym mowa w Instrukcjach Technicznych. 4. Do wniosku dołącza się kopię: 1) dokumentu przewozowego dla materiałów niebezpiecznych sporządzonego zgodnie z wymaganiami określonymi w Części 5, Rozdział 4 Instrukcji Technicznych; 2) certyfikatu przewoźnika lotniczego (AOC) albo równoważnego dokumentu, uprawniającego do transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną; 3) dokumentu potwierdzającego charakter lotu - w przypadku, o którym mowa w ust. 2; 4) dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 42 ust. 3, a w przypadku, o którym mowa w art. 42 ust. 7 - dokumentu potwierdzającego charakter lotu. 5. Prezes Urzędu, kierując się koniecznością zapewnienia bezpiecznego transportu materiałów niebezpiecznych, może zobowiązać wnioskodawcę do przedstawienia w wyznaczonym terminie dodatkowych danych i dokumentów, które potwierdzają spełnienie warunków transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną określonych w pkt 2.1.3 Załącznika 18 oraz w Instrukcjach Technicznych, niezbędnych do udzielenia wnioskowanego odstępstwa. 6. Wniosek oraz dane i dokumenty, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być składane w języku polskim lub w języku angielskim, a także przesyłane na adres poczty elektronicznej. Dokumenty, o których mowa w ust. 5, mogą być składane w formie kopii. 7. Prezes Urzędu udziela odstępstwa, o którym mowa w art. 5 pkt 2, w przypadkach określonych w pkt 2.1.3 Załącznika 18, jeżeli bezpieczeństwo transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną będzie równoważne z bezpieczeństwem, o którym mowa w Załączniku 18 oraz w Instrukcjach Technicznych, oraz zostały spełnione wymagania określone w ust. 3-5. 8. Odstępstwo, o którym mowa w art. 5 pkt 2, jest udzielane na konkretny lot i jest ważne przez 30 dni od planowanej daty wykonania tego lotu. 9. Wnioskodawca może działać przez pełnomocnika. Przepisy art. 32, art. 33, art. 40 § 2 oraz art. 41 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052 oraz z 2022 r. poz. 1301) stosuje się. Art. 9. 1. Prezes Urzędu udziela albo odmawia udzielenia odstępstwa, o którym mowa w art. 5 pkt 2, w terminie 20 dni od dnia otrzymania kompletnego wni