Zwykle u danego gatunku stwierdzany jest jeden z modeli, ale zdarzają się gatunki, u których auksospory mogą powstawać przy udziale zarówno jednej, jak i dwu komórek rodzicielskich. Zygota, kiełkując, zwiększa swój rozmiar kilkukrotnie, przekształcając się w auksosporę. Jej pektynowa ściana komórkowa prędzej (u pierzastych) lub później (u centrycznych) pęka i jest zastępowana przez błonę krzemionkową. U okrzemek pierzastych ściana komórkowa powstała zamiast pektynowej nazywana jest perizonium. Następnie auksospora wytwarza już dwuczęściowy pancerzyk. Pierwsze wieczko pancerzyka powstaje jeszcze w obrębie perizonium. Przed wytwarzaniem każdej okrywy następuje mitoza, jednak tylko jedno jądro potomne rozwija się dalej. Po wytworzeniu denka nowy osobnik jest już komórką wegetatywną. Ze względu na kolejne degeneracje niektórych jąder powstałych w wyniku mitozy, z auksospory powstaje jedna potomna komórka wegetatywna.