Cechy charakterystyczne Sumik czarny jest blisko spokrewniony z sumikiem karłowatym i obydwa gatunki są do siebie bardzo podobne. Różnią się ubarwieniem, zwłaszcza płetwy odbytowej i ogonowej. Ciało sumika czarnego jest ciemniejsze, często prawie czarne, z jaśniejszym brzuchem; sumik karłowaty miewa marmurkowaty wzór na bokach ciała. Jasne promienie płetwy odbytowej i ogonowej sumika czarnego wyraźniej kontrastują z ciemnymi błonami. Płetwa odbytowa ma 17–21 (zwykle 18–20) promieni w odróżnieniu do 21–24 (zwykle 22–23) u sumika karłowatego. Twardy kolec płetw piersiowych sumika czarnego jest zawsze gładki na końcu, a u karłowatego wewnętrzna krawędź jest delikatnie ząbkowana. U sumika czarnego występuje też charakterystyczne otłuszczenie podstawy płetwy odbytowej, co czyni ją słabo odcinającą się od ciała. Płetwa odbytowa sumika karłowatego jest pozbawiona takiego zgrubienia i wyraźnie odcina się od krawędzi brzucha.
Dorosłe osobniki A. melas osiągają przeciętnie 26,6 cm, maksymalnie 66 cm długości całkowitej (TL). Maksymalna odnotowana masa ciała wynosi 3,6 kg. Maksymalny odnotowany wiek ryby: 10 lat.