Historia gatunku Gatunek metroidvania narodził się w Japonii, gdzie już w latach 1981–1985 pojawiały się produkcje na komputery osobiste, zawierające cechy tego typu gier. Przykładem tego może być Donkey Kong i Xanadu: Dragon Slayer II. W roku 1986 wydano grę Metroid na konsole NES. Okazała się ona wielkim sukcesem, stając się inspiracją dla wielu kontynuacji i spin-offów przez kolejne lata. W roku 1997 na rynku ukazała się gra Castlevania: Symphony of the Night, która wykorzystała pomysły użyte w Metroidzie i je rozwinęła. Niedługo po premierze gry wymyślono nazwę dla tego gatunku – „metroidvania”.
Podstawy rozgrywki mały|Logo serii Metroid Poziomy metroidvanii są zaprojektowane podobnie jak gry typu side-scroller, gdzie postać gracza porusza się w dwóch osiach. W założeniach mapę bohater zwiedza więcej niż jeden raz. Nie wszystkie lokalizacje są od razu dostępne dla gracza, często by się do nich dostać, musi on pokonać odpowiedniego przeciwnika, bądź też zdobyć określony przedmiot lub umiejętność. Gra zachęca do samodzielnego poszukiwania sposobów na przejście danego etapu lub rozwiązania zagadki. Zdecydowana większość mapy będzie wypełniona słabszymi przeciwnikami, próbującymi powstrzymać postęp gracza. Oponenci będą się odradzać za każdym razem, gdy gracz powróci do poprzednio odwiedzanego miejsca.