Metryka Ruska po 1673 roku długo dzieliła los Metryki Koronnej, po III rozbiorze wywieziona do Rosji, nigdy nie zwrócona Polsce, przechowywana jest obecnie w Rosyjskim Archiwum Państwowym Akt Dawnych (RGADA), jako część zespołu zatytułowanego Metryka Litewska (fond 389).
Geneza W 1569 roku, po włączeniu do Korony województw wołyńskiego, kijowskiego i bracławskiego, należących wcześniej do Wielkiego Księstwa Litewskiego, kancelaria koronna przejęła obsługę ziem, które posługiwały się językiem ruskim jako urzędowym i Statutem Litewskim. Tereny te różniły się odmiennymi tradycjami administracyjnymi i kulturalnymi oraz silniejszą pozycją kościoła prawosławnego. Dlatego konieczne było ściągnięcie specjalnie przygotowanych fachowców, co spowodowało wytworzenie osobnej serii ksiąg nazywanych Metryką Ruską, prowadzonej przez wyspecjalizowany wydział spraw ruskich, określany niejednokrotnie mianem kancelarii ruskiej. Wydział ten genetycznie związany był z kancelarią wielkoksiążęcą, a niektóre cechy formalne upodabniały Metrykę Ruską do Metryki Litewskiej, zwłaszcza mniejszy stopień sformalizowania w porównaniu z łacińskimi księgami Metryki Koronnej.