jeśli to niemożliwe, badacze mogą wykorzystać quasi-eksperymentalne odpowiedniki grupy kontrolnej i eksperymentalnej z danych obserwacyjnych. Typowa uzyskana odpowiedź to średni efekt przyczynowy (ATE, ), obliczony jako różnica między grupą kontrolną i (quasi-)eksperymentalną. Jeśli dobór do grup jest nieidealnie losowy, można uzyskać przynajmniej tzw. efekt lokalny (LATE). Przyjmuje się także pomocnicze założenia, jak o zaniedbywalności pominiętych zmiennych zakłócających, i stałości efektu, które zwiększają prawomocność wniosków przyczynowych. Tzw. atrybuty wsobne (np. płeć), które nie są obecnie w praktyce manipulowalne, uznaje się na niemożliwe do kontrfaktycznej analizy przyczynowej.
Filozoficzny status stanów kontrfaktycznych pozostaje przedmiotem debat. Także wśród autorów orędujących za prowadzeniem analiz przyczynowych są osoby, jak Dawid, argumentujące ze kontrfaktyczność to pojęcie, które wprowadza niepotrzebny ontologiczny zamęt. Nie mają oni z reguły problemu z samymi technikami analizy, ale postulują stosowanie bardziej ostrożnego języka: np.