Do teatrów dołączali artyści różnych specjalności, plastycy, poeci, krytycy teatralni.
Rozwinęły się dwa początkowo antagonizujące ze sobą style estetyczne: analityczny i synkretyczny, które w czasie międzywojnia uległy połączeniu, tworząc nurt zwany teatrem inscenizacjiKazimierz Braun, Wielka reforma teatru w Europie: ludzie, idee, zdarzenia, Wrocław 1984, s. 25..
Lata przedwojenne Do pierwszej generacji zalicza m.in. André Antoine’a, Ottona Brahma, Adolphe’a Appię, Konstantego Stanisławskiego, Edwarda Gordona Craiga, Paula Forta, Maxa Reinhardta, a z twórców polskich Stanisława WyspiańskiegoKazimierz Braun, Wielka reforma teatru w Europie: ludzie, idee, zdarzenia, Wrocław 1984, s. 14–15..
Największą aktywność artyści ci wykazywali w latach 90. XIX wieku, zakładając własne teatry i instytuty dla popularyzacji nowych idei. Teatry powstałe w pierwszej fali ReformyKazimierz Braun, Wielka reforma teatru w Europie: ludzie, idee, zdarzenia, Wrocław 1984, s.