Historia i rezultaty Rozważania nad podatkami towarzyszyły ekonomii od początku jej istnienia, jednak dogłębne badania zainicjowały przede wszystkim modele Ramsaya (gł. podatek kapitałowy, 1927) i Mirrleesa oraz Diamonda (gł. podatek dochodowy, 1971). Pozwoliły one, pomimo dużych uproszczeń, na podjęcie formalnej analizy tego tematu. Jedno z centralnych wyzwań dla optymalizacji stanowi problem zbędnej straty społecznej tworzonej przez interwencje, czego opis rozwinął szczególnie Harberger (1962) – choć zjawisko to rozpoznawano już dużo wcześniej, np. przez Pigou, Dupuit czy Debreu.
Skupienie na problemie zbędnej straty prowadziło ekonomistów do poszukiwania rozwiązań jak najbardziej wolnych od tego zjawiska, czyli cechujących się neutralnością podatkową. Wykazano, że taki charakter ma przede wszystkim podatek pogłówny, oraz podatki od kosztów zewnętrznych i rent ekonomicznych, takie jak podatek od wartości gruntu. Choć narzędzia te są w tym sensie optymalne, rzadko są podstawą systemu podatkowego z przyczyn praktycznych, etycznych lub politycznych.