W teorii prawnej, szczególnie w prawie i ekonomii, skuteczne naruszenie jest dobrowolnym naruszeniem umowy i wypłatą odszkodowania przez stronę, która uzna, że poniosłaby większe straty ekonomiczne w wyniku wykonania umowy.
Opracowanie teorii Teoria skutecznego naruszenia ma na celu wyjaśnienie zastosowania pierwszeństwa prawa zwyczajowego co do oczekiwanych szkód w przypadku naruszenia umowy, w odróżnieniu od konkretnych wyników, szkód polegających na zaufaniu lub odszkodowań karnych. Według słownika Black's Law Dictionary, teoria skutecznego naruszenia jest „poglądem, że strona powinna mieć prawo do naruszenia umowy i wypłacenia odszkodowania, jeśli byłoby to bardziej efektywne ekonomicznie niż wykonanie umowy”. Zgodnie z teorią, szkody oczekiwane dają stronom bodziec do naruszania ich wtedy i tylko wtedy, gdy wydajność jest nieefektywna.
Pierwsze stwierdzenie o teorii skutecznego naruszenia miało miejsce w 1970 r. w artykule przeglądowym Roberta Birmingham w „Naruszenie umowy, środki odszkodowawcze i efektywność ekonomiczna”. Teoria została nazwana siedem lat później przez Charlesa Goetza i Roberta Scotta. Teoria skutecznego naruszenia jest powszechnie kojarzona z Richardem Posnerem i szkołą myślenia prawa i ekonomii. Posner wyjaśnia swoje poglądy w konkluzji do sprawy Lake River Corp.