Jednorożec, którego przedstawiano, nigdy nie istniał – przez setki lat „rogami jednorożca” nazywano najczęściej zęby narwala.

Oczyszczanie wód mały|Detal lewego skrzydła Ogrodu rozkoszy ziemskich autorstwa Hieronima Boscha (1503-1504) przedstawiający jednorożce podczas oczyszczania wód. Pierwsze wzmianki o oczyszczającej mocy jednorożca pojawiły się w XV-wiecznym tłumaczeniu Fizjologa, w którym mowa o dużym jeziorze, wokół którego gromadzą się spragnione zwierzęta:

„Przed ich przyjściem zjawia się tam wąż, który wpuszcza do wody jad. Zwierzęta spostrzegają truciznę i nie mają odwagi pić, lecz czekają na jednorożca. On, przybywszy, od razu wchodzi do jeziora i kreśli znak krzyża swoim rogiem, niszcząc moc trucizny. Gdy jednorożec napije się wody, zaczynają też pić wszystkie pozostałe zwierzęta.”

Motyw ten szybko stał się popularny. Scenę oczyszczania wód przez jednorożca przywołał w 1389 roku ojciec Johann van Hesse. Stwierdził on, że widział stworzenie wychodzące z morza w celu oczyszczenia wód, aby zwierzęta mogły się napoić. Wąż zatruwający wody symbolizuje diabła, zaś jednorożec Chrystusa Odkupiciela.