Proces petytoryjny – jeden z najczęściej występujących rodzajów procesu w prawie cywilnym. Ma on na celu przywrócenie własności uprawnionemu właścicielowi (roszczenie windykacyjne), bądź przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń (roszczenie negatoryjne). Podstawą do roszczenia jest w tym przypadku Art. 222 § 1 i 2 Kodeksu Cywilnego. Roszczenia mają charakter obiektywny. Jeżeli dojdzie do naruszenia prawa własności, przysługują niezależnie od tego, czy osobie która dokonała naruszenia można przypisać winę oraz niezależnie od jej dobrej bądź złej wiary. Jedną z wad procesu petytoryjnego jest jego długotrwałość, lecz roszczenia petytoryjne dotyczące nieruchomości nie ulegają przedawnieniu w myśl Art. 223 Kodeksu Cywilnego.
Historia procesu petytoryjnego Już w starożytnym prawie rzymskim znano proces petytoryjny, jako formę ochrony własności. W rzymskim formula petitoria, ciężar dowodu spoczywał wyłącznie na powodzie, co oznaczało znacznie dogodniejszą sytuację procesową posiadającego przedmiot sporu pozwanego. Przed procesem petytoryjnym często przeprowadzało się także proces posesoryjny. W czasach późnego cesarstwa z powodu zacierania się granic między własnością, a posiadaniem, uległy mieszaniu oba wyżej wspomniane procesy.