Odkrycia i badania Afryki – odkrycia i badania geograficzne Afryki od czasów starożytnych do XX wieku.
Odkrycia Afryki w starożytności Mimo bliskości głównych centrów kulturowych wczesnych cywilizacji śródziemnomorskich, dla kręgu kultury śródziemnomorskiej Afryka pozostała praktycznie niezbadana. Oczywiście znane były obszary dolnego biegu Nilu, tereny potężnego państwa Egiptu, lecz poza ten obszar docierały tylko nieliczne wyprawy.
Najbardziej znana jest wyprawa do Puntu, krainy leżącej na południe od dzisiejszej Somalii, odbyta około 1500 p.n.e. Odbyła się ona na zlecenie egipskiej królowej Hatszepsut. Wyprawa miała znaczenie czysto handlowe, a przedmiotem wymiany była żywica, mirra, kość słoniowa i inne cenne towary. Należy przypuszczać, że podobne wyprawy były podejmowane także i wcześniej. Jest rzeczą sporną, jak daleko docierali egipscy żeglarze. Niektórzy przyjmują, że nawet do wybrzeży południowego Mozambiku, do ujścia rzeki Sabi.
W roku 945 p.n.e. wysłana przez króla Salomona ekspedycja izraelsko-fenicka odkryła krainę Ofir, gdzieś na zachodnich wybrzeżach Afryki.