Stopień swobody – zmienna pozwalająca opisać stan układu fizycznego. Liczba stopni swobody – to najmniejsza liczba niezależnych zmiennych potrzebnych do jednoznacznego opisania stanu układu.
Mechaniczne stopnie swobody thumb|203x203px|Podwójne wahadło ma dwa stopnie swobody: definiują je np. kąty odchylenia nici od pionu W mechanice klasycznej stopniem swobody jest każda zmienna potrzebna do opisu stanu układu fizycznego, czyli położenia jego poszczególnych części w przestrzeni.
Liczba stopni swobody jest równa najmniejszej liczbie niezależnych zmiennych potrzebnych do jednoznacznego opisania stanu układu; liczba ta zależy od liczby części tworzących układ oraz od charakteru nałożonych więzów. Dla układu mechanicznego stopniami swobody są współrzędne uogólnione. Np. ciało punktowe w przestrzeni ma 3 stopnie swobody, ciało ślizgające się po dowolnej powierzchni – 2, wahadło drgające w płaszczyźnie – 1;