Istnieją dwie niemal identyczne wersje tego obrazu, obie namalowane przez Goyę. Widoczną różnicą jest rozłożenie inskrypcji na fikcyjnym parapecie u dołu obrazu: A Melendez Valdes su amigo Goya. / 1797 (Meléndezowi Valdésowi jego przyjaciel Goya. 1797). W wersji z Madrytu inskrypcja pierwotnie głosiła D. J. Meléndez Valdés, poeta español (D. J. Meléndez Valdés, hiszpański poeta), ale została zamalowana i zmieniona na bardziej osobistą dedykację przyjacielowi. Wersja z Bowes Museum jest przez większość historyków uznawana za pierwotną, a obraz z Kolekcji Banku Santander za autorską kopię. W roku powstania portretów Meléndez Valdés otrzymał stanowisko królewskiego prokuratora, być może dlatego potrzebował drugiego formalnego portretu.
Opis obrazu Ten intymny i ekspresyjny portret sugeruje przyjaźń między artystą a jego modelem, co potwierdza także dedykacja u podstawy obrazu. Innowacyjny charakter portretu Goi przejawia się w powściągliwości, z jaką przedstawił poetę. Namalował go w popiersiu, na ciemnym, jednolitym tle. Ma na sobie ciemny kaftan, białą koszulę i kamizelkę, a pod szyją zawiązany krawat. Prosty strój zapowiada romantyzm, brak złotych haftów, ozdób i peruki. Światło pada na twarz modela, podkreślając jego wysokie czoło, żywe i inteligentne oczy.