Teoria ujawnionych preferencji (ang. revealed preference theory) – zapoczątkowana przez amerykańskiego ekonomistę Paula Samuelsona, jest metodą analizy wyboru konsumenta, podkreślającą związek pomiędzy zachowaniem konsumenta, a jego preferencjami. Zakłada, że na podstawie decyzji podejmowanych przez konsumenta można określić jego preferencje, przy założeniu, że postępowanie konsumenta jest racjonalnie. Preferencje ujawnione pozwalają utworzyć funkcję użyteczności konsumenta, którą konsument ujawnia poprzez swoje decyzje konsumpcyjne (przy założeniu, że preferencje pozostają niezmienione).
Definicja Niech a i b będą koszykami dóbr należącymi do zbioru budżetowego. Jeśli konsument wybiera koszyk a, to oznacza to, że koszyk a jest (bezpośrednio) jawnie preferowany w stosunku do koszyka b.
Przykład Niech zbiór budżetowy będzie określony dla dwóch dóbr przy ustalonych cenach oraz dochodzie oraz niech koszyk i koszyk Sytuacja ta opisana jest poprzez nierówność Jednakże przyjmując założenie, że preferencje są silnie monotoniczne, rozważone zostaną tylko te koszyki, dla których zachodzą równości oraz Są to te koszyki, które w graficznej interpretacji problemu znajdują się na linii ograniczenia budżetowego.