Macierz Szkolna w Republice Czeskiej (początkowo: Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego w obrębie Republiki Czechosłowackiej) – odłam pierwotnej Macierzy Ziemi Cieszyńskiej utworzony przez tych członków, którzy po podziale Śląska Cieszyńskiego zostali po czeskiej stronie Olzy. Celem organizacji było utrzymanie polskich szkół na terenie Czech. Jej pierwszym właściwym prezesem został Wacław Olszak.
Macierz Szkolna w Czechosłowacji W sierpniu 1920 postanowiono z członków Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego mieszkających za Olzą utworzyć prowizoryczny Zarząd Główny Macierzy Szkolnej po stronie czeskiej. Prezesem prowizorycznym został Ignacy Domagalski, a do zarządu weszli m.in. Leon Wolf i Jan Górniak. Zarząd miał za zadanie opracować statut nowego towarzystwa i uzyskać jego zatwierdzenie przez władze czechosłowackie. Właściwą działalność towarzystwo zaczęło dopiero po pierwszym walnym zgromadzeniu 13 listopada 1921, na którym prezesem wybrano powszechnie znanego lekarza, Wacława Olszaka, a jego zastępcą Piotra Feliksa, dyrektora – wówczas zawieszonego – gimnazjum orłowskiego. Pierwotna nazwa organizacji brzmiała Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego w obrębie Republiki Czechosłowackiej.