Krowy, świnie, wojny i czarownice: zagadki kultury () – książka amerykańskiego antropologa kulturowego Marvina Harrisa opublikowana w 1974. W Polsce po raz pierwszy wydana w 1985 przez Państwowy Instytut Wydawniczy w przekładzie Krystyny Szerer.

Problematyka mały|Święte krowy w Indiach mały|Potlacz u ludu Klallam Książka jest praktyczną ilustracją stworzonej przez autora koncepcji materializmu kulturowego, zgodnie z którą zachowania i sposób myślenia członków jakiejś społeczności są zdeterminowane przez czynniki środowiska naturalnego, w którym ta społeczność żyje. To, co ludzie uważają za swoje dziedzictwo kulturowe, tak naprawdę jest odpowiedzią na warunki, w jakich dane jest im żyć. Celem istnienia instytucji społecznych jest zapewnienie ludziom przetrwania wobec zagrożenia ze strony czynników środowiskowych, zaś podstawowym kryterium jest efektywność energetyczno-ekonomiczna.

Harris ilustruje swoją teorię omawiając m.in.: kult świętych krów w Indiach, zakaz jedzenia wieprzowiny w judaizmie i islamie, okoliczności towarzyszące prowadzeniu wojen, ceremonię potlaczu wśród Indian północnoamerykańskich, kulty cargo szerzące się na wyspach Oceanu Spokojnego, narodziny chrześcijaństwa, palenie czarownic w Europie. Wszystkie te zjawiska według autora mają racjonalne wytłumaczenie ekonomiczne.