Upadek Cesarstwa Bizantyńskiego – wielowiekowy proces, w wyniku którego upadło istniejące od 395 roku Cesarstwo Wschodniorzymskie. Za szczególnie istotne wydarzenie w upadku Cesarstwa uważa się Bitwę pod Manzikertem. Po tym wydarzeniu Cesarstwo stale traciło tereny na rzecz Turków Seldżuckich. Cesarstwo niszczyły wojny z Bułgarią, Państwem Arabskim, ludami Ruskimi, krucjaty państw Europy Zachodniej i wojny domowe. Upadek zakończyło zdobycie Konstantynopola przez Turków Osmańskich w 1453 roku.
Do upadku Bizancjum przyczyniły się:
Bitwa pod Manzikertem w roku 1071, w wyniku której do niewoli Turków Seldżuckich dostał się ówczesny cesarz wschodniorzymski, Roman IV Diogenes Bitwa pod Myriokefalon w 1176 roku, po której Sułtanat Rumu przejął inicjatywę w regionie Anatolii, znacząco ograniczając wpływy bizantyjskie w regionie Zdobycie Konstantynopola w 1204 roku i utworzenie Cesarstwa Łacińskiego, co znacznie pogorszyło relacje z katolickim zachodem i wciągnęło Bizancjum w trwający kilkadziesiąt lat konflikt o odzyskanie miasta Bizantyjskie wojny domowe w latach 1321–1328, 1341–1347 oraz 1373–1379 Utrata Gallipoli w 1354 roku i wkroczenie Turków Osmańskich do Europy Oblężenie i zdobycie Konstantynopola przez Imperium Osmańskie w 1453 thumb|upright=1.8|Animowana mapa pokazuje następujące epizody z dziejów Cesarstwa