Cuando los combes luchaban (pol. Gdy walczył lud Komba) – powieść autorstwa Leoncia Evity Enoya opublikowana w 1953.
Składa się z jedenastu rozdziałów, jest relatywnie krótka, ma 101 stron. Została zilustrowana przez autora. Osnuta jest wokół tradycji ludu Komba będącego częścią grupy etnicznej Ndowé. Jej akcja, osadzona w ostatnich latach XIX stulecia, toczy się na terenach wciąż nie w pełni kontrolowanych przez hiszpański rząd kolonialny. Opowiada o losach bohaterów walczącym z tajnym stowarzyszeniem ludzi leopardów, terroryzującym zamieszkiwane przez Fangów wioski Ndyebengo i Bolondo.
Wydana nakładem Instytutu Studiów Afrykańskich (Instituto de Estudios Africanos, IDEA), w Madrycie, z podtytułem novela de costumbres de la Guinea Ecuatorial, jest uznawana za pierwszą powieść w historii literatury gwinejskiej. Powstała w warunkach ostrej cenzury, przekazuje pozytywny obraz panowania hiszpańskiego. Paradoksalnie rzadko przyjmuje perspektywę Afrykańczyków, nazywając ich nierozsądnymi, dzikimi czy opornymi w nauce. W momencie swego powstania pozytywnie przyjęta przez krytykę, była ukazywana jako dowód sukcesu kolonialnego systemu edukacji. Później wzbudzała mieszane odczucia, określano ją mianem kolonialnej oraz asymilacjonistycznej czy nawet dziecinnej.