W refleksji etnologicznej produkt zaistniał po raz pierwszy za sprawą pracy Sztuka á vista. Folklor strajkowy autorstwa Czesława Robotyckiego. Pracę opublikowano w 1990 na łamach Polskiej Sztuki Ludowej, jednak została napisana w 1981. Według Robotyckiego atmosfera strajkowa w stoczni tworzyła mozaikę patosu i ludowego odpustu, a podpisanie porozumień szmirowatym długopisem nastąpiło w dobrej wierze, ale jednocześnie było nieświadomym złamaniem konwencji, przykładem karnawałowej (ambiwalentnej) estetyki strajku.
Piotr Trzaskalski stwierdził, że długopis był początkowo dla niego symbolem dość zabawnym, a nie czymś niezwykłym i patetycznym. Pomyślał, że Wałęsa to człowiek obdarzony specyficznym poczuciem humoru, jeśli do tak ważnych podpisów używa tandetnego przedmiotu, a nie eleganckiego pióra. Bogdan Borusewicz ocenił długopis jako wybryk cyrkowy. Zbigniew Bujak uważał długopis za pretensjonalną fanaberię, jednak bronił go przed znajomymi, mówiącymi, że to niemądry wybryk. Wizerunek papieża był wówczas elementem jednoczącym i integrującym obóz opozycyjny.