Materiały samonaprawiające się, samoleczące się – to substancje sztuczne lub wytworzone syntetycznie, które mają wbudowaną zdolność do automatycznej naprawy własnych defektów. Proces zwany „samonaprawą” odbywa się w sposób samodzielny materiału tj. bez ingerencji człowieka lub wcześniejszej diagnozy problemu.
Powszechnie wiadomo, że każdy materiał z czasem ulega degradacji. Na tempo tego procesu mają wpływ takie czynniki jak zmęczenie materiału, warunki środowiskowe czy wady powstałe w trakcie pracy. Wykazano, że defekty już na poziomie mikroskopowym (tj. pęknięcia, rysy czy wgniecenia) powodują zmianę termicznych, elektrycznych czy akustycznych właściwości materiału, a ich propagacja może prowadzić do całkowitego uszkodzenia materiału. Ogólnie rzecz biorąc pęknięcia są bardzo trudne do wykrycia na wczesnym etapie rozwoju, a okresowe przeglądy i ewentualne naprawy wymagają interwencji człowieka, przeciwieństwie do materiałów wykazujących właściwości samonaprawcze. W tym przypadku przeciwdziałanie degradacji odbywa się poprzez inicjację mechanizmu naprawy, który reaguje na mikrouszkodzenia.