Najpowszechniejszymi materiałami samoleczącymi się są polimery i elastomery. Jednak zdolność ta obejmuje wszystkie klasy materiałów od metali, przez ceramikę do materiałów cementowych. Znanych jest kilka mechanizmów samo naprawy, począwszy od stosunkowo prostej natychmiastowej naprawy po dodanie środka naprawczego w mikroskopijnym naczyniu do struktury materiału.
Mechanizmy samonaprawy Obecnie konspekt samonaprawy materiałów jest oparty na trzech systemach: mikrokapsułek wprowadzanych do wnętrza materiału, sieci mikrokanałów oraz mechanizmów wewnętrznych polegających na samoistnej naprawie. Uszkodzenie materiału jest inicjatorem tej reakcji, niezależnie czy naprawa zachodzi samoistnie czy w wyniku zewnętrznego wspomagania. Obecne źródła literaturowe podają dwie kategorie materiałów zdolnych do samonaprawy: autonomiczne i nieautonomiczne. W przypadku autonomicznych struktur obserwuje się automatyczną odpowiedź na uszkodzenie. Charakteryzują się one wielokrotnością tych procesów, ponieważ ich mechanizmy uzdrawiania chemicznego czy fizycznego są odwracalne. Nieautonomiczne natomiast wymagają zewnętrznego bodźca, aby uruchomić mechanizm samonaprawy.