Czynnik XII, FXII (czynnik kontaktu, czynnik Hagemana) – zymogenna postać czynnika XIIa, jednego z czynników kaskady krzepnięcia krwi. Należy do klasy proteaz serynowych (EC 3.4.21.38)ENZYME – 3.4.21.38 Coagulation factor XIIa (expasy.org).. U ludzi jest kodowany przez gen F12.
Fizjologia Czynnik XII jest wytwarzany przez wątrobę i krąży w ustroju jako homodimer w nieaktywnej postaci. Jego okres półtrwania w osoczu wynosi około 50 godzin.
Postać zymogenu jest aktywowana do czynnika XIIa w wyniku kontaktu z ujemnie naładowaną powierzchnią, którą in vivo jest kolagen odsłonięty w wyniku uszkodzenia ściany naczyń. Proces ten jest punktem wyjścia wewnętrznego szlaku krzepnięcia, co ma kluczowe znaczenie dla tworzenia się skrzepliny.
Aktywacja czynnika XII napędzana jest polifosforanem płytek krwi, który powoduje przejście od pierwotnej hemostazy (tworzenie czopa płytkowego) do wtórnej hemostazy (tworzenie siatki fibrynowej).