Konsultant – osoba wykorzystywana do celów specjalistycznych, np. w celach ekspertyz lub szkoleń funkcjonariuszy bądź żołnierzy. Stopień wykorzystywania konsultanta był różny. Konsultanci byli wykorzystywani w różny sposób – część sporadycznie, a inni mieli niemalże etat. W listopadzie 1989 przekształcono struktury Służby Bezpieczeństwa, a w grudniu wydano nową instrukcję pracy operacyjnej. Jako główną kategorię utrzymano „tajnego współpracownika”. Otrzymał on większy zakres obowiązków i przejął zadania nieformalnych dotychczas rezydentów. Wprowadzono też nową kategorię – „osobę informującą”. Zastąpiła ona zarówno „kontakty operacyjne”, jak i częściowo „kontakty służbowe”. Nowum było wprowadzenie jawnej kategorii – „oficjalne osobowe źródło informacji”. W tym przypadku wykorzystywano część osób, które do tej pory klasyfikowano jako „kontakt służbowy”. Osoba informująca – osoba, która doraźnie, w sposób tajny pomaga Służbie Bezpieczeństwa udzielając informacji o osobach, zdarzeniach i zjawiskach. Oficjalne osobowe źródło informacji to osoba, które z racji zajmowanych stanowisk, pełnionych funkcji udzielała informacji Służbie Bezpieczeństwa.