thumb|Św. Ireneusz z Adversus hæreses w rękach, rycina z XVII wieku w zbiorach holenderskiego muzeum narodowego thumb|Fragmenty tekstu pochodzące z ok. 200 r. w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu w Cambridge thumb|Rękopis łaciński z drugiej połowy XII wieku w zbiorach Biblioteki Brytyjskiej thumb|Strona tytułowa drukowanego wydania Erazma z 1526 roku z sygnetem drukarskim Frobeniusza, rzymska biblioteka narodowa
Adversus haereses (pol. Przeciwko herezjom, tytuł właściwy: Zdemaskowanie i odparcie fałszywej wiedzy, stgr. Ἔλεγχος καὶ ἀνατροπὴ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως, trb. Elenchos kai anatrope tes pseudonymou gnoses) – traktat apologetyczny Ireneusza z Lyonu napisany ok. 180 r. Pierwsza obszerna polemika z gnostycyzmem dokonana z pozycji chrześcijańskiej. Dzieło zostało przełożone na język łaciński, syryjski i ormiański.
Geneza Pośrednią przyczyną powstania dzieła miało być spotkanie, do jakiego doszło w Rzymie między Ireneuszem a jego przyjacielem, który tak jak on był w przeszłości uczniem Polikarpa, a który, jak zauważył Ireneusz, pozostawał pod wpływami herezji walentynian.