To między innymi to wydarzenie miało zaowocować w przyszłości decyzją o napisaniu traktatu, opisującego wielonurtowy gnostycyzm w celu jego pogrążenia.
Do powstania traktatu dochodzi przy upowszechnianiu się gnostycyzmu w pobliżu Lugdunum (współcześnie Lyon we Francji), którego Ireneusz był wówczas biskupem. Ireneusz zaczynając pisać swój traktat, podjął się tym samym ujawnienia wielu wierzeń gnostyckich, będących dotychczas przedmiotem tajemnicy. Czyni to pisząc do przyjaciela pragnącego poznać nauki gnostyckie oraz argumenty przeciwko nim, po tym jak biskup sam przestudiował pisemne przekazy uczniów Walentyna oraz zgłębił ich doktrynęAH., s. 4-13..
Powstanie i wydanie Dokładny okres, w którym Ireneusz tworzy swoje dzieło, nie jest znany. Wiadomo jednak, że Księga Trzecia została napisana w latach 174-189 podczas pontyfikatu papieża Eleutera, o którym autor w niej wspomina. Biskup Lugdunum znajdującego się w zachodniej części cesarstwa pisze w języku greckim. Tekst oryginalny nie zachował się, ale znane są dwa greckie fragmenty bezpośrednio z nim związane. Z IV w. pochodzi natomiast Panarion Epifaniusza, w którym pisarz częściowo bazuje na Adversus hæreses, jak również używa cytatów z trzeciej i czwartej księgi pracy Ireneusza. Pierwsza zachowana całościowa wersja utworu pochodzi z V w. i jest ona łacińskim tłumaczeniem.