napędową, ożywczą siłą żydowskiej historii nie było przekazywanie nauk Bożych przez pokolenia, ale twórcze instynkty i „duch narodowy” Żydów. Opisał siebie i podobnie sobie myślących w 1898 roku słowami: Wolnomyślący Żyd, który kocha swój naród, jest nacjonalistycznym panteistą. Widzi twórczość ducha narodowego od wewnątrz, gdzie wierzący widzi jedynie siłę wyższą interweniującą z zewnątrz.
Ahad Ha’am nie był jedynym i wcale nie najbardziej radykalnym, który promulgował kulturowo-narodową koncepcję żydostwa. Jego surowy krytyk Micha Josef Berdyczewski, będący pod silnym wpływem Nietzschego, szukał „przewartościowania wartości” i głosił zerwanie z przeszłością. Ginsberg bardzo cenił tradycję, uważając ją nie za zbiór boskich przykazań stojących na własnych prawach, ale za zbiór zwyczajów mających na celu konsolidację ludzi, które można dostosować lub porzucić w oparciu o te same względy (ten instrumentalny pogląd na prawo żydowskie został przyjęty przez wielu świeckich ideologów, a nawet nauczany jako oparty na faktach historycznych). Szymon Dubnow, kolejny wybitny intelektualista szkoły kulturalno-narodowej, miał szczególny wpływ na rozwój świeckiej historiografii żydowskiej.