thumb|Marszałek usiadł i tak trzymając się za ręce, rozmawiali... (z epilogu) Spekulant – powieść obyczajowa Józefa Korzeniowskiego z 1845 roku.
Poczytna, wydana kilkakrotnie za życia autora (Wilno, Warszawa, Złoczów) i wielokrotnie wznawiana w XX stuleciu (w tym szereg wydań powojennych od 1949 r.). Znany jest czeski (Spekulant) i rosyjski (Аферист) przekład tej powieściKatalogi Biblioteki Narodowej.. Rękopis utworu zachował się we wrocławskiej Bibliotece OssolińskichInwentarz rękopisów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. T. 1-20 (Wrocław, 1948-2016), poz. 6674/I..
Istotna w dorobku pisarza jako zaznaczająca najważniejszą cezurę w jego biografii twórczej, związaną z porzuceniem twórczości teatralnej (dramat, komedia) na rzecz prozy realistycznej.
Zarys fabuły Akcja powieści toczy się na Podolu w 1843 roku. Po odbyciu nauk w Odessie panna Klara Wolczyńska wraz z matką powracają do swej posiadłości w Niedolipiu. W drodze spotykają wyrachowanego utracjusza Augusta Molickiego z pobliskiego Zakrzówka, który poszukuje kandydatki na żonę – nie będącej obiektem uczuć, ale takiej, której posag będzie w stanie go wzbogacić.