Stany Zjednoczone aktywnie włączyły się w zwalczanie rozprzestrzeniającego się komunizmu, wspomagając kraje zagrożone przejęciem władzy przez partie komunistyczne. lewo|mały|Europa w okresie zimnej wojny Sytuacja zaogniła się jeszcze bardziej, kiedy ZSRR przełamał monopol na broń atomową w 1949 roku. Szanse na porozumienie zmalały po utworzeniu dwóch państw niemieckich, koreańskich i zwycięstwa komunistów w Chinach. W Korei wybuchła wojna między komunistyczną Północą a kapitalistycznym Południem. Niewielkie odprężenie przyniosły objęcie urzędu prezydenta przez Dwighta Eisenhowera w USA, śmierć Józefa Stalina w ZSRR i podpisanie zawieszenia broni w Korei w 1953 r.

Realizacja Józef Stalin nie wyznaczył za życia następcy, dlatego Nikita Chruszczow, Ławrientij Beria i Gieorgij Malenkow, którzy mieli najsilniejszą pozycję w ZSRR, dzielili się władzą, stwarzając wrażenie kolektywnego kierownictwa. Beria został zamordowany w wyniku porozumienia się pozostałych liderów KPZR, Chruszczow został I sekretarzem partii, a Malenkow premierem ZSRR. Konsolidacja władzy przez Chruszczowa zakończyła się po odsunięciu Malenkowa w 1955 roku i powołaniu Nikołaja Bułganina na stanowisko premiera (Chruszczow osobiście został premierem w 1958 roku). Okres walki o władzę w ZSRR spowodował pierwsze wystąpienia społeczne w krajach bloku wschodniego.