Prawo pierwokupu – prawo określonej osoby do zakupu danej rzeczy w pierwszej kolejności na wypadek, gdyby jej właściciel miał zamiar ją sprzedać.
Prawo pierwokupu upoważnia daną osobę do kupna określonej rzeczy jedynie wtedy, kiedy jej właściciel będzie sprzedawał tę rzecz. Nie obowiązuje ono w przypadku innych form odstępowania (np. przy darowiźnie).
Historia Prawo pierwokupu wykształciło się już w starożytnym Rzymie i dotyczyło stosunków cywilnoprawnych uregulowanych przez państwo w formie przepisów bezwzględnie obowiązujących. Już dwa tysiące lat temu stanowiło ono jedną z form reglamentacji obrotu nieruchomościami i rzeczami zbytkownymi. Obecnie jest ono znane jako ustawowe prawo pierwokupu. Z czasem wykształciło się również prawo pierwokupu, którego źródłem były czynności prawne, zwane także umownym. Przez wieki istota tej instytucji nie uległa większej zmianie.
W Polsce pierwsze regulacje ustawowe pojawiły się w różnym brzmieniu w okresie rozbiorowym, jako przejaw ingerencji państw zaborczych.