thumb|upright|left|Warszawska Syrenka na księdze rachunkowej Starej Warszawy z 1659 thumb|Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny z 1411 na Nowym Mieście W 1339 r. w Warszawie odbył się tzw. proces warszawski, między Koroną Królestwa Polskiego a zakonem krzyżackim, o bezprawne zagarnięcie Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej. Do Warszawy przybyli papiescy kolektorzy aby rozstrzygnąć spór. 15 września 1339 w kościele św. JanaJerzy Wyrozumski: Kazimierz Wielki. 1986, s. 66. ogłoszono wyrok, nakazujący zakonowi krzyżackiemu zwrot Polsce Pomorza Gdańskiego, Kujaw, ziemi dobrzyńskiej, chełmińskiej i michałowskiej. Krzyżacy nie uznali wyroku, składając apelację do słabo zorientowanych w sporze władz papieskich w Awinionie.
Od 1350 r. wokół miasta powstawała pierwsza linia murów, od 1380 r. – druga. W 1376 r. książę Janusz I Starszy wydał w Zakroczymiu pierwszy znany przywilej dla Starej Warszawy. Dotyczył on wybudowania i urządzenia w pobliżu mostu nad potokiem spływającym parowem późniejszej ul. Mostowej łaźni publicznej.