Ustim Karmeluk, inne forma nazwiska: Karmaluk, Karmeniuk, Karmaniuk (ukr. Усти́м Яки́мович Кармелю́к (Кармалю́к), Ustym Jakymowycz Karmeliuk (Karmaliuk); ur. 10 marca 1787 w Hołowczynciach, zm. w Koryczynciach Wołośkich) – przywódca chłopski na prawobrzeżnej Ukrainie w latach 1813–1835, bohater utworów literackich i podań ludowych, zwany „ostatnim hajdamaką”, nazwany przez Maksima Gorkiego „ukraińskim Robin Hoodem”, ze względu na swoje działania wspierające osoby z niższych klas społecznych – biednych chłopów, Żydów i żebraków.
Życiorys Urodził się w rodzinie chłopów pańszczyźnianych w Hołowczyńcach (dziś Karmalukowe, rejon żmeryński) na Podolu, wówczas na terenie Korony Królestwa Polskiego. W małżeństwie z Marią Karmaluk (z d. Szczerba), córką Antona; miał trzech synów: Iwana (starszego), Ostapa i Iwana (młodszego).