Cesarz ten podjął również decyzję o podporządkowaniu dotąd całkowicie autonomicznych wspólnot patriarsze Konstantynopola.
W XIV wieku mnisi z Athos przyczynili się do rozpowszechnienia metody modlitewnej hezychazmu, związanej z tradycją ojców pustyni. Po dłuższych kontrowersjach w 1351 została ona przyjęta jako element duchowości prawosławnej. Rola mnichów z Athos w rozpowszechnieniu hezychazmu stała się jednym z fundamentów ponownego wzrostu prestiżu Świętej Góry.
Panowanie serbskie W 1345 półwysep Athos znalazł się pod kontrolą serbską. Natychmiast po tym fakcie król serbski Stefan Urosz IV Duszan ogłosił rozciągnięcie swojej władzy także na Athos, co miało wyrażać się w wymienianiu jego imienia w czasie tradycyjnej modlitwy za władze. Zgodził się w odpowiedzi na uznanie wcześniejszych przywilejów klasztorów oraz wolności osobistej zakonników. W 1347, już jako car, Stefan IV Duszan osobiście przyjechał na Athos, przekazując monasterom szereg cennych darów. Prestiż wizyty był tak wielki, że mnisi zgodzili się na czasowe uchylenie zakazu wstępu kobiet na górę i pozwolili, by carowi towarzyszyła jego żona Jelena. Serbowie zachowali częściowy patronat nad monasterami nawet po tym, gdy zostali wyparci z tych obszarów.