Skład konwentów był w ogromnej większości cudzoziemski. Cystersi małopolscy wywodzili się z Morimond w Burgundii (obecnie w Szampanii) i do późnego średniowiecza przeważali tu Francuzi i Włosi. W konwentach w pozostałych dzielnicach najwięcej było Niemców – do wielkopolskich Łekna, Lądu, czy Obry (1240) (filii podkolońskiego opactwa cystersów w Altenbergu) przyjmowani byli wyłącznie mieszczanie kolońscy. Natomiast w Kołbaczu i kolejnych filiach tego opactwa dominowali Duńczycy.
Bez zakonów – zarówno w rozumieniu władz świeckich, jak i kościelnych – proces cywilizowania i chrystianizacji ziem polskich z pewnością przebiegałby znacznie wolniej. Mnisi przynosili bowiem z sobą szeroko pojętą wiedzę w zakresie piśmiennictwa, budownictwa, uprawy roli, wielorakich rzemiosł, a przede wszystkim zarządzania. Ich działalność legła u podstaw struktury państw piastowskich okresu rozbicia dzielnicowego.
Pomysł sprowadzenia cystersów na Pomorze Gdańskie zarejestrowana w kronikach klasztoru oliwskiego legenda przypisuje gdańskiemu księciu SobiesławowiFranciszek Mamuszka, Oliwa: Okruchy dziejów, s.107..