W rzeczywistości fundatorem był syn Sobiesława Sambor I gdański, który w roku 1186 sprowadził ich z Kołbacza: „Schamborius princeps Pomeranorum Cisterciensis ordinis collocavit in loco, qui Oliva” (Książę pomorski Sambor osadził zakon cystersów w miejscu zwanym Oliwa)Pommerellisches Urkunddenbuch nr 6.. Grupie zakonników przewodził Duńczyk Bernard Dithard, który został pierwszym opatem. Klasztor w Kołbaczu był filią duńskiego Esrum, więc przybyli do Oliwy mnisi zapewne w większości pochodzili z DaniiF. Mamuszka, Oliwa: Okruchy dziejów, s.108..
thumb|left|Dom Bramny (Zarazy), dawna główna brama klasztoru thumb|Boczna brama klasztornaRejestr zabytków nieruchomych woj. pomorskie 18 marca 1188 roku nastąpiło w Gdańsku uroczyste podpisanie aktu fundacyjnegoK. Jasiński, Gdańsk w okresie samodzielności politycznej Pomorza Gdańskiego, s.267.. Klasztor otrzymał cenne przywileje umożliwiające uzyskiwanie dochodów z rybołówstwa i z młynów na Potoku Oliwskim. Otrzymał też kilka wsi, a wśród nich tę, którą zakonnicy nazwali: „Olyva, ubi coenobium constructum est” (Oliwa, gdzie wspólnota jest budowana).