Wiosną 1985 roku ukończono prace remontowo-adaptacyjne siedziby muzeum.
Placówka ta, zachowując pozory instytucji mającej ograniczony zakres merytoryczny, z czasem zapoczątkowała poważniejsze działania promuzealne. Zaczęto gromadzić wszystko to, co wiązało się z przeszłością Katowic, a także organizowano wystawy i publikacje, prowadzono działalność naukowo-badawczą oraz wydawano własne publikacje. W latach 1981–2008 zrealizowano łącznie 260 wystaw z dziedziny historii miasta, sztuki, etnografii i fotografii, a także wydano 125 publikacji i 7 serii pocztówek.
1 stycznia 1992 roku zaczęła działać w muzeum Komisja Zakupu Muzealiów, która pozwoliła na gromadzenie zbiorów zgodnie z tematyką placówki. Wcześniej w województwie katowickim istniała jedna dla wszystkich muzeów Wojewódzka Komisja Zakupu Muzealiów, która narzucała profil kolekcjonowania zbiorów.
19 maja 2007 roku przed wejściem do siedziby muzeum odsłonięto naturalnej wielkości figurę przedstawiającą Stanisława Ignacego Witkiewicza projektu Tomasza Wenklara.