Ten krok świadczy o dalekowzroczności hrabiego i miał ogromne znaczenie dla potęgi ekonomicznej jego potomków w XIX wieku.
Kariera publiczna i służba w administracji Prus Oprócz zarządzania własnymi dobrami Erdmann Gustaw pełnił ważne funkcje publiczne w strukturach państwa pruskiego, które od 1742 roku sprawowało władzę na Śląsku. Jako wykształcony prawnik z doświadczeniem w pruskiej administracji i były oficer, cieszył się zaufaniem władz królewskich. W 1771 roku Henckel von Donnersmarck został mianowany starostą (landratem) powiatu bytomskiego, przejmując ten urząd po zmarłym poprzedniku, hr. Erneście Wentzelu von Rosteck und Goldmannsdorf z Chropaczowa. Urząd starosty odpowiadał ówczesnemu naczelnikowi powiatu – był przedstawicielem administracji państwowej odpowiedzialnym za zarząd i sądownictwo na poziomie powiatu. Co istotne, siedzibą starosty bytomskiego były Tarnowskie Góry – miasto należące do Henckla – a konkretnie budynek przy tamtejszym Rynku nr 1. Erdmann Gustaw sprawował władzę w podwójnej roli: jako pan feudalny (właściciel ziemski) oraz jako urzędnik państwowy reprezentujący rząd pruski. Taka kumulacja władzy czyniła go faktycznym hegemonem lokalnym. W budynku starostwa w Tarnowskich Górach – dawnym renesansowym ratuszu – urzędował, wydawał decyzje administracyjne i sądził sprawy.