thumb|250px|right|Gmach Litewskiego Narodowego Teatru Dramatycznego przy alei Giedymina w Wilnie – siedziba "Lutni Wileńskiej" od 1910 roku thumb|150px|right|Józef Montwiłł – fundator, założyciel i pierwszy przewodniczący "Lutni Wileńskiej" Towarzystwo Muzyczne i Polski Teatr "Lutnia Wileńska" – polska organizacja kulturalna, działająca w Wilnie w latach 1905–1920.
Rys historyczny Towarzystwo Muzyczne i Polski Teatr "Lutnia Wileńska" zostały założone 24 września 1905 roku w Wilnie, po uzyskaniu zgody cywilnego gubernatora Wilna, Konstantego von Pahlena. Inicjatorem powstania był kierownik chóru męskiego Alojzy Perzanowski, natomiast założycielem, fundatorem i pierwszym przewodniczącym – Józef Montwiłł.
Działalność Towarzystwa skupiała się wokół popularyzowania polskiej kultury literackiej, muzycznej oraz teatralnej. Początkowo posiadało ono jedynie sekcję wokalno-muzyczną, której debiutancki występ odbył się w 1906 roku. Kolejną z powstałych sekcji była literacko-dramatyczna, która z czasem przekształciła się w teatr amatorski. Rozpoczęto organizowanie Wieczorów Słowa, poświęconych polskim literatom. W 1907 utworzono orkiestrę (Wileńska Orkiestra Symfoniczna), która w 1908 roku wystąpiła z koncertem dzieł Fryderyka Chopina.