Pedagogika porównawcza – oddzielna dyscyplina naukowa zajmująca się porównywaniem i ocenianiem efektów zastosowania różnych systemów wychowawczych w różnych krajach oraz różnych epokach. Bazuje na historii wychowania, na naukach z zakresu organizacji i zarządzania oświatą, statystyce, ekonomii.
Stadia rozwoju stadium relacji podróżników (od starożytności do XIV w.) stadium zapożyczeń (XV–XVI do początków XX w.) – bezkrytyczne zapożyczanie wzorów obcych i zaszczepianie ich. Twórca pedagogiki porównawczej – M.A. Jullien de Paris (XVIII–XIX w.) – podróżował i opisywał systemy edukacyjne różnych krajów. stadium międzynarodowej współpracy (20 lecie międzywojenne – do dziś) stadium sił i czynników pojawiło się po II wojnie światowej, w niektórych krajach trwa do chwili obecnej (położenie geograficzne kraju, sytuacja ekonomiczna ustrój) stadium problemowe (od 10–15 lat), np. skąd się bierze agresja u młodocianych przestępców.